- Dla osób z cukrzycą te systemy są rewolucją, ponieważ pozwalają monitorować cukrzycę nie tylko sporadycznie, punktowo, ale w sposób ciągły. To w połączeniu z rosnącą świadomością dotyczącą swojej choroby, pozwala pacjentom podejmować decyzje i reagować wcześniej, zanim dojdzie do poważnych zdarzeń zdrowotnych, a nie dopiero po fakcie.

Dr Jakub Gierczyński, ekspert ochrony zdrowia, członek Prezydium Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta, również zwraca uwagę na ogromny postęp, który dzieje się w diabetologii w naszym kraju:

- Zmiany zapoczątkowane w 2018 roku są ewolucyjne i zarazem rewolucyjne, nie tylko w zakresie diagnostyki, postrzegania cukrzycy, ale również dostępu do leków, w tym do systemów monitorowania stężenia glukozy we krwi oraz podejścia do kompleksowości opieki w cukrzycy.

Pokazuje, jak stopniowo rozszerzano refundację nowoczesnych systemów monitorowania stężenia glukozy we krwi dla kolejnych grup pacjentów jako fundamentu bezpieczeństwa pacjenta i osiągnięcia efektu zdrowotnego, jakim jest zapobieganie powikłaniom cukrzycy: - W 2019 roku nastąpiła refundacja FMG dla dzieci i młodzieży z cukrzycą typu pierwszego, w wieku od 4 do 18 lat. W 2021 roku - refundacja FMG dla dzieci i młodzieży do 18 roku z cukrzycą typu trzeciego. 2023 rok to refundacja systemów monitorowania stężenia glukozy we krwi dla pacjentów niewidomych, kobiet w ciąży stosujących insulinoterapię oraz dla pacjentów na intensywnej insulinoterapii bez limitu wieku. Ostatni kamień milowy to 2024 rok, czyli refundacja CGM dla kobiet w ciąży i w okresie połogu z cukrzycą bez względu na stosowaną terapię – wymieniał ekspert.

Dalsza część tekstu pod materiałem wideo.

Cukrzyca: nowe plany i nowe rekomendacje

Dzięki temu Polska wpisała się w uchwalony pod koniec ubiegłego roku plan UE dla chorób sercowo-naczyniowych „Bezpieczne serca”, a nawet go wyprzedziła. Ta nowa unijna strategia zdrowotna ma na celu walkę z chorobami serca i układu krążenia, które są spowodowane głównie przez choroby kardio-metaboliczne, takie jak nadciśnienie tętnicze, cukrzycę, nadwagę i otyłość.

- W 300 stronicowym planie, cukrzyca jest cytowana w 78 miejscach. To oznacza, że ta choroba, na którą cierpi 8 proc. obywateli Unii Europejskiej, odpowiada za największą ilość powikłań sercowo-naczyniowych i zgonów – zauważa dr Gierczyński.

Jednocześnie to, co się działo w Polsce, wyprzedziło nawet działania prowadzone na poziomie europejskim, bowiem obecne priorytety Ministerstwa Zdrowia koncentrują się na trzech filarach: „Zdrowy szpital – bezpieczny Pacjent”, „Zdrowe serce, zdrowy mózg” oraz cyfryzacji ochrony zdrowia.

- W tym jednym systemie monitorowania stężenia glukozy we krwi mamy spełnione trzy główne priorytety, które Ministerstwo Zdrowia zdefiniowało jako ważne dla zdrowia Polaków – zauważa.

W ślad za tymi działaniami nastąpiły też zmiany wytycznych Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. W najnowszych zaleceniach klinicznych na 2026 rok szczególną uwagę poświęcono zastosowaniu systemów ciągłego monitorowania stężenia glukozy. Po raz pierwszy systemy CGM zostały oficjalnie zalecone pacjentom stosującym pojedyncze wstrzyknięcia insuliny oraz doustne leki przeciwhiperglikemiczne.

- Jesteśmy bardzo wdzięczni Polskiemu Towarzystwu Diabetologicznemu za zmianę zaleceń, jeśli chodzi o leki, o systemy do ciągłego monitorowania, o aktywność fizyczną, o aspekt psychologiczny i o opiekę w AOS. Tych zmian jest naprawdę bardzo dużo. Jedocześnie Forum Ekspertów ds. Cukrzycy opracowało Dekalog zmian w opiece diabetologicznej, który zawiera zestaw rekomendacji ujętych w dziesięciu priorytetach – wymienia prezes Kaczmarek, zauważając, że piąty punkt dekalogu to rekomendacja refundacji systemów ciągłego monitorowania glikemii we wszystkich wskazaniach w celu lepszego wyrównania cukrzycy.

- Dla nas największą zmianą, jeśli chodzi o systemy do ciągłego monitorowania, jest zalecenie ich refundacji u wszystkich osób będących na insulinoterapii bez względu na ilość wstrzyknięć. Warto pamiętać, że nawet pacjenci stosujący pojedyncze wstrzyknięcie insuliny są narażeni na ryzyko hipoglikemii – podkreśla szefowa PSD, dodając, że u osób z cukrzycą korzystających z systemów monitorowania epizody hipoglikemii występują coraz rzadziej, a często są wręcz niezauważalne, ponieważ możliwa jest reakcja na wczesnym etapie, zanim dojdzie do konieczności hospitalizacji: - Tego chcemy uniknąć i przede wszystkim patrzymy na bezpieczeństwo pacjenta, a nie jego komfort.

Czy to się opłaca?

Rekomendując rozszerzenie refundacji o kolejne grupy pacjentów, warto spojrzeć, o jakiej grupie pacjentów mówimy, ile aktualnie kosztuje finansowanie tej nowoczesnej formy terapii oraz jak jej efektywność pozwoliłaby oszczędzić pieniądze w innych obszarach systemu.

W Polsce, według danych NFZ, mamy 3,5 mln osób z cukrzycą. W 2018 r. dostęp do systemów monitorowania stężenia glukozy we krwi w ramach refundacji miały 3 tysiące pacjentów. W 2024 roku było to już 117 tys. pacjentów. Niepełne dane za 2025 rok mówią o około 150 tys. chorych.

- To oznacza, że Polska podąża drogą nowoczesnego modelu opieki kompleksowej nad pacjentem żyjącym z cukrzycą w sposób znakomity, bo monitorujemy stężenie glukozy we krwi w sposób najbardziej efektywny - podkreśla dr Gierczyński, wskazując, że rozszerzenie refundacji systemów monitorowania stężenia glukozy we krwi o pacjentów, którzy są leczeni insuliną, o co postuluje obecnie środowisko klinicystów, to dodatkowe 60 tysięcy osób: - To jest około 40 tys. pacjentów w pierwszym roku refundacji i 20 tys. w drugim roku, czyli w sumie 60 tysięcy. Około 210 tys. pacjentów mogłoby być beneficjentami refundacji systemów monitorowania stężenia glukozy we krwi.

3,5 mln osób, które według danych NFZ na 2024 rok choruje na cukrzycę, skonsumowało świadczenia na poziomie 4,5 mld zł. Z tego same leki kosztowały około 2,5 mld. Na systemy monitorowania stężenia glukozy we krwi płatnik wydał 418 mln zł. Jednocześnie koszty leczenia powikłań cukrzycy to ok. 7 mld zł.

Ekspert zwraca też uwagę na dane dotyczące wydatków na glukometry i paski do pomiaru glukozy. W Polsce stosują je nadal około 2 miliony osób. Wydatki na paski to jest około pół miliarda złotych rocznie.

– Te wydatki nadal by rosły, gdyby nie wejście systemów monitorowania stężenia glukozy we krwi w 2018 roku. W najnowszym raporcie „Nowoczesne monitorowanie stężenia glukozy fundamentem optymalizacji opieki nad osobami z cukrzycą w Polsce”, w oparciu o dane Narodowego Funduszu Zdrowia, przeprowadziliśmy analizę, z której wynika, że wejście systemów monitorowania stężenia glukozy we krwi, nie tylko poprawiło funkcjonowanie pacjentów, ale też doprowadziło do wygenerowania około 600 mln zł oszczędności na wydatkach na paski do oznaczania poziomu glukozy we krwi. Wyliczyliśmy również, że zaoszczędziliśmy kolejne 200 mln zł w wyniku uniknięcia hospitalizacji.

Ale to nie są wszystkie korzyści. Można do nich dodać również utrzymanie produktywności. - Duża liczba chorych na cukrzycę to osoby w wieku produkcyjnym oraz seniorzy, którzy chcą pozostać aktywni. Nie możemy na razie tej choroby wyleczyć, ale możemy ją w znakomity i skuteczny sposób diagnozować, leczyć, monitorować. Dziś już nie mówimy, że ktoś choruje na cukrzycę, tylko żyje z cukrzycą – mówi dr Gierczyński.

Nowoczesne systemy poprawiają też adherencję, czyli stosowanie się pacjenta do zaleceń lekarza, łącznie ze zmianą całego stylu życia. To nie jest już tylko kwestia przyjmowania leku raz czy dwa razy dziennie. Systemy CGM to rozwiązania działające przez całą dobę, które na bieżąco zbierają dane i przesyłają je do chmury. Dzięki temu dostęp do informacji ma nie tylko pacjent, ale także lekarz, pielęgniarka czy koordynator opieki. Pozwala to szybciej reagować, lepiej dopasować terapię i realnie zwiększyć skuteczność leczenia.

To inwestycja w ochronę zdrowia

Na podobne aspekty zwraca uwagę prezes Kaczmarek: - Pacjentami są osoby w wieku produkcyjnym, które chcą jak najdłużej pracować. Już dziś dane ZUS pokazują, że przez ostatnie 5 lat zmniejszyła się liczba dni na zwolnieniu osób z cukrzycą, zmniejszyła się też zdecydowanie liczba osób przechodzących na renty. To są kolejne oszczędności i inwestycja w ochronę zdrowia.

- Cukrzyca jest chorobą, która potrafi zaskoczyć w najmniej oczekiwanym momencie. System monitorowania jest doskonałym narzędziem do unikania powikłań i prawidłowego prowadzenia swojej choroby. A dla pacjenta monitorowanie stężenia to dłuższe życie, samokontrola, brak lęku przed hipoglikemią – wymienia szefowa Stowarzyszenia.

To jest też rewolucja nie tylko w życiu osoby z cukrzycą, ale całej rodziny. Systemy monitorowania umożliwiają opiekunom, często dorosłym dzieciom, bieżące śledzenie stanu zdrowia starszych rodziców, nawet gdy przebywają oni sami w domu. Dzięki temu mogą łączyć opiekę z aktywnością zawodową. To także wymierny, choć trudny do precyzyjnego oszacowania efekt ekonomiczny. Gdyby osoby opiekujące się seniorami musiały rezygnować z pracy, skala wyłączenia z rynku pracy byłaby ogromna.

- Wykorzystanie cyfrowych technologii medycznych, promowanie opieki skoncentrowanej na człowieku oraz skoordynowanie polityk i działań międzysektorowych może przyspieszyć postęp, zmniejszyć nierówności ze szczególnym uwzględnieniem kobiet oraz zwiększyć efektywność opieki kardiologicznej. Tak, aby choroby kardio-metaboliczne nie były w izolacji – podkreśla Monika Kaczmarek.

Polecamy także:

Wielka zmiana dla osób z cukrzycą. Będzie się wszystkim opłacać