O co chodzi? Od pewnego czasu środowisko onkologiczne, a przede wszystkim pacjenci, czekają na dostęp do badań genetycznych wykonywanych z materiału świeżego w trybie ambulatoryjnym (czyli w przychodniach AOS), zamiast hospitalizacji.

Teraz, żeby rozliczyć badanie z krwi z umowy na leczenie szpitalne, wymaga to pobrania krwi podczas pobytu w szpitalu i to dodatkowo przy hospitalizacji zorganizowanej z powodu innego niż pobranie krwi. Czasem wymaga to kreatywności w rozliczaniu świadczeń... W poradni można zbadać - tak aby NFZ za to zapłacił - materiał archiwalny - tkankę pobraną np. podczas biopsji czy operacji.

Dotyczy to głównie nowotworów BRCA-zależnych, takich jak rak piersi, rak prostaty, czy trzustki. Te badania są kluczowe, bo mamy refundowane już wiele leków, a o tym który zadziała najlepiej w dużej mierze decydują geny pacjenta. Nie mamy już "jednego" raka np. piersi czy prostaty, lecz różne typy w zależności od genów, hormonów i innych parametrów sprawdzanych w badaniach. Znając je można stosować leczenie celowane, jak najlepiej skrojone pod danego chorego.

Zmiana ta była wiele razy zapowiadana, m.in. w czerwcu. – Od 1 lipca zmieniamy zasady. Pacjenci będą mogli wykonać badania genetyczne z krwi ambulatoryjnie, bez konieczności pobytu w szpitalu - mówiła wiceminister zdrowia Urszula Demkow.

16 czerwca, w godzinach wieczornych, po wielu miesiącach oczekiwania, na stronie internetowej NFZ ukazał się projekt nowelizacji zarządzenia prezesa NFZ w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne oraz leczenie szpitalne - świadczenia wysokospecjalistyczne. To jeden z obszernych aktów prawnych zmienianych kilka czy nawet kilkanaście razy w roku. Tym razem nowelizacja obejmuje m.in. diagnostykę w onkologii.

I choć czekano na te przepisy tak długo, to w przypadku konsultacji stwierdzono, że "Projekt zarządzenia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (...) zostanie poddany konsultacjom zewnętrznym na okres 3 dni. Okres ten został skrócony z uwagi na "słuszny interes stron". Zwykle są na to dwa tygodnie.

Co się zmienia?

Projektowana zmiana ma na celu zwiększenie dostępności do badań genetycznych niezbędnych do kwalifikacji pacjentów do programów lekowych dla nowotworów BRCA zależnych, w których jednym z warunków kwalifikacji jest obecność mutacji germinalnych w genach BRCA 1/2. Wprowadzono możliwość rozliczenia w umowie w rodzaju leczenie szpitalne przez świadczeniodawców realizujących jednocześnie umowę w rodzaju leczenie szpitalne – programy lekowe dla właściwych nowotworów BRCA zależnych, badań genetycznych z materiału świeżego w trybie ambulatoryjnym.

W katalog produktów odrębnych wprowadzono nowy produkt rozliczeniowy:

- 5.52.01.0001591 - Badanie genetyczne materiału świeżego w nowotworach BRCA zależnych, realizowane w trybie ambulatoryjnym. Produkt możliwy do rozliczenia w nowotworach BRCA zależnych (ICD-10: C25 Nowotwór złośliwy trzustki, C50 Nowotwór złośliwy piersi, C56 Nowotwór złośliwy jajnika C61 Nowotwór złośliwy gruczołu krokowego) wyłącznie w związku z kwalifikacją pacjenta do dedykowanego programu lekowego dla wskazanych nowotworów BRCA zależnych. Możliwość sumowania wyłącznie z produktami rozliczeniowymi:

5.53.01.0005001 - Podstawowe badanie genetyczne w chorobach nowotworowych

5.53.01.0005002 - Złożone badanie genetyczne w chorobach nowotworowych.

Ponadto w wykazie badań genetycznych w chorobach nowotworowych rozszerzono listę rozpoznań wg ICD-10 aby umożliwić finansowanie badań genetycznych u pacjentów z rozpoznaniem nowotworu złośliwego dróg żółciowych, wg ICD10: C22.1 Rak przewodów żółciowych wewnątrzwątrobowych, C23 Nowotwór złośliwy pęcherzyka żółciowego, C24 Nowotwór złośliwy innych i nieokreślonych części dróg żółciowych (z rozszerzeniami) z uwagi na konieczność wykonywania niezbędnych badań genetycznych w ramach kwalifikacji do programu lekowego B.144 Leczenie pacjentów z guzami litymi z fuzją genu receptorowej kinazy tyrozynowej dla neurotrofin (NTRK) potwierdzenia obecności fuzji genu receptorowej kinazy tyrozynowej dla neurotrofin (NTRK) z wykorzystaniem zwalidowanego testu sekwencjonowania kolejnej generacji (NGS, next-generation sequencing) w rozpoznaniu raka dróg żółciowych, wykonywanego w laboratorium posiadającym aktualny certyfikat europejskiego programu kontroli jakości dla danego testu.

Czego brakuje?

Czego brakuje?

Z dobrych wieści to na tyle. Projekt nie ma wszystkich zapisów na jaki czekano. Jeśli w wyniku konsultacji nie zostanie zmieniony, to  nadal duża grupa pacjentów będzie miała ograniczony dostęp do badań genetycznych - a to wydłuża kolejki, zajmuje personel medyczny i generalnie - jak twierdzą przedstawiciele placówek medycznych - nie ma sensu.

Sziś projekt wskazuje, że w trybie ambulatoryjnym można rozliczyć badania proste i złożone, a więc badania techniką NGS, będą mogły być rozliczane w bardzo zawężonym zakresie, który nie obejmuje np. badań z płynnej biopsji w raku prostaty lub rozszerzonych, poza BRCA1/2, badań genetycznych w raku piersi.

NFZ z pewnością intencje ma dobre. Deklaruje, że nowelizacja ma zwiększyć dostępność badań dla pacjentów, którzy mogliby trafić do programów lekowych dla nowotworów BRCA-zależnych. Ale zmiany nie obejmą wszystkich nowotworów, przy których badania z materiału świeżego (krwi obwodowej) są bardzo istotne.

Tylko dla tych co będą leczeni w programie?

Kłopotliwe może być też rozliczenie badań z materiału świeżego w trybie ambulatoryjnym (badania podstawowe i złożone). Koszty badania będą mogły być zrefundowane tylko u tych pacjentów, którzy zostali zakwalifikowani do programu lekowego (konieczność sprawozdania daty kwalifikacji do programu lekowego). Co to oznacza? To trochę tak, jakby za testy na obecność HIV płacić tylko wtedy, gdy wynik będzie pozytywny, a pacjent zacznie leczenie. Oczywiście przy kierowaniu na zaawansowaną diagnostykę onkologiczną znaczna część pacjentów może mieć mutacje genów, ale jaka i którzy to będą pacjenci? Tego nie wiadomo.

Uwagi do przepisów można zgłaszać do piątku, 20 czerwca do godz. 12:00.