Europejski Kodeks Walki z Rakiem (ECAC) od lat jest jednym z najważniejszych narzędzi prewencji nowotworów w Europie. Poprzednia, czwarta edycja zawierała 12 zaleceń, skupionych głównie na indywidualnych działaniach, które każdy może wdrożyć w codziennym życiu: unikanie tytoniu, ograniczanie alkoholu, zdrowa dieta, aktywność fizyczna, profilaktyka i udział w programach badań przesiewowych.

ECAC5 poszerza tę listę do 14 zaleceń, a jej charakter jest szerzej zakrojony: obejmuje zaleceń zarówno dla osób indywidualnych, jak i dla decydentów politycznych, co ma wspierać wdrażanie skuteczniejszych działań na poziomie populacyjnym i systemowym.

Co właściwie mówi nowy kodeks?

Nowa edycja Kodeksu w uporządkowany sposób prowadzi przez wszystkie najważniejsze obszary prewencji nowotworowej. Zaczyna się od podstaw: całkowitej rezygnacji z palenia tytoniu i innych wyrobów nikotynowych oraz tworzenia środowiska wolnego od dymu, aby chronić także osoby narażone na palenie bierne.

Kolejne zalecenia dotyczą stylu życia: utrzymywania prawidłowej masy ciała, regularnej aktywności fizycznej oraz zdrowej diety opartej na produktach roślinnych, z ograniczeniem żywności wysoko przetworzonej, czerwonego mięsa i napojów słodzonych. Osobny, wzmocniony punkt dotyczy alkoholu - ECAC5 podkreśla jasno, że każda ilość alkoholu zwiększa ryzyko nowotworów, a jego unikanie jest najbezpieczniejszym wyborem.

Kodeks zwraca też uwagę na czynniki środowiskowe. Zaleca ochronę przed nadmiernym promieniowaniem UV, unikanie solarium oraz ograniczanie narażenia na zanieczyszczenia powietrza, które są istotnym czynnikiem ryzyka raka płuca. Uzupełnieniem jest przypomnienie o bezpieczeństwie w pracy i minimalizowaniu kontaktu z substancjami rakotwórczymi.

Silniej niż wcześniej wybrzmiewa rola profilaktyki medycznej. Kodeks zachęca do udziału w programach badań przesiewowych - mammografii, cytologii, kolonoskopii, a także screeningu raka płuca u osób z grup ryzyka. Jednocześnie jednoznacznie zaleca szczepienia przeciwko HPV i HBV u dziewcząt i chłopców oraz testowanie i leczenie zakażeń takich jak HCV, HIV czy Helicobacter pylori, które zwiększają ryzyko niektórych nowotworów.

Ostatnie zalecenie wykracza poza indywidualne decyzje i dotyczy wspierania polityk zdrowia publicznego - od regulacji dotyczących jakości powietrza i żywności, przez edukację zdrowotną, po dostęp do badań i szczepień. To wyraźny sygnał, że walka z rakiem nie kończy się na poziomie jednostki.

Tymi działaniami wiele można zmienić

Z badań cytowanych przez IARC wynika, że stosowanie się do zaleceń ECAC może zmniejszyć ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory nawet o połowę. ECAC5 nie powinniśmy traktować jak "kolejnego raportu", a realną mapę drogową ku zdrowszemu życiu. Z pełną treścią piątej edycji Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem można zapoznać się na stronie IARC.

Czytaj także:

UE stawia na współpracę w badaniach nad rakiem

Pierwsza immunoterapia dla zaawansowanego raka odbytu