Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła urządzenie Optune Pax do leczenia dorosłych pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem trzustki. To pierwszy tego typu system wykorzystujący tzw. tumor treating fields (TTFields), czyli naprzemienne pola elektryczne zakłócające podział komórek nowotworowych.

Urządzenie opracowała firma Novocure - jest przenośne i nieinwazyjne. Pacjent nosi je przy sobie, a terapia może być prowadzona w domu, bez konieczności stałej hospitalizacji.

- Leczyłem wielu pacjentów z rakiem trzustki i wiem, jak trudna jest to diagnoza. Społeczność chorych zasługuje na lepsze opcje terapeutyczne - powiedział komisarz FDA Marty Makary. Jak podkreślił, agencja chce jak najszybciej udostępniać obiecujące terapie osobom, które ich potrzebują.

Jak działa terapia?

Optune Pax emituje naprzemienne pola elektryczne o określonych parametrach. Zakłócają one szybkie podziały komórek nowotworowych, które są charakterystyczne dla raka. Jednocześnie ograniczają uszkodzenia zdrowych tkanek.

Terapia jest prowadzona przez specjalne, izolowane plastry przyklejane do skóry brzucha. Są one połączone z generatorem pola elektrycznego. Parametry urządzenia są zaprogramowane przez producenta i nie mogą być zmieniane przez lekarza ani pacjenta.

Chory przechodzi szkolenie z obsługi sprzętu: uczy się wymiany baterii, podłączania do zasilania i prawidłowego rozmieszczania plastrów. System nosi się w specjalnej torbie, co pozwala na ciągłe leczenie podczas codziennych aktywności.

Dwa miesiące więcej życia

Zgoda FDA została wydana w ramach procedury premarket approval (PMA), czyli najbardziej rygorystycznej ścieżki oceny wyrobów medycznych. Decyzję oparto na wynikach badania klinicznego prowadzonego nawet przez 5 lat.

W badaniu porównano standardową chemioterapię gemcytabiną i nab-paklitakselem (GnP) z terapią łączoną, w której dodano TTFields. Okazało się, że pacjenci otrzymujący także pola elektryczne żyli średnio o ok. 2 miesiące dłużej niż osoby leczone wyłącznie chemioterapią. Najczęstszym działaniem niepożądanym były miejscowe reakcje skórne w miejscu przyklejenia plastrów. W grudniu 2024 r. urządzenie otrzymało status Breakthrough Device. Nie wiadomo, co z dostępnością urządzenia w innych krajach.

Rak trzustki wciąż bezlitosny

W Polsce rak trzustki należy do najgorzej rokujących nowotworów. Co roku rozpoznaje się ok. 4000-4500 nowych przypadków, a liczba zgonów jest bardzo zbliżona do liczby zachorowań. Oznacza to, że większość pacjentów umiera w ciągu kilku lat od diagnozy. Problemem jest późne wykrywanie - choroba długo nie daje wyraźnych objawów. W efekcie tylko niewielki odsetek chorych kwalifikuje się do leczenia operacyjnego, które wciąż pozostaje jedyną metodą dającą szansę na trwałe wyleczenie.

U pacjentów z chorobą nieoperacyjną stosuje się przede wszystkim chemioterapię, najczęściej schematy oparte na gemcytabinie z nab-paklitakselem lub wielolekowy program FOLFIRINOX. W wybranych przypadkach możliwa jest radioterapia lub leczenie skojarzone. Coraz większą rolę odgrywa też diagnostyka molekularna - u części chorych z mutacjami w genach BRCA można zastosować leczenie celowane inhibitorami PARP. Rokowania pozostają trudne, dlatego każda nowa opcja terapeutyczna budzi duże nadzieje.

Czytaj także:

Rak trzustki tworzy własne synapsy. Zaskakujący mechanizm wzrostu guza

Nowotwory w OECD: liczba zgonów spada, ale nie w Polsce