Gilead Sciences ogłosił przejęcie niemieckiej firmy Tubulis, specjalizującej się w koniugatach przeciwciało-lek (ADC). Wartość transakcji sięga nawet 5 mld dol. - 3,15 mld dol. zostanie wypłacone z góry, a kolejne 1,85 mld dol. uzależnione jest od postępów w rozwoju terapii. Gilead konsekwentnie przesuwa swój środek ciężkości w stronę onkologii. Firma, która przez lata była kojarzona głównie z terapiami HIV i WZW, dziś buduje jedną z najbardziej rozbudowanych ofert leków przeciwnowotworowych w branży.

Koniugaty przeciwciało-lek (ADC) to jedna z najintensywniej rozwijających się klas terapii onkologicznych. Łączą one precyzję przeciwciał - które rozpoznają konkretne białka na komórkach nowotworowych - z siłą klasycznej chemioterapii. W praktyce działają jak "pociski kierowane": przeciwciało prowadzi lek dokładnie do komórki nowotworowej, a tam uwalniana jest toksyczna substancja niszcząca guza. Ważne jest, by lek uwalniał się tylko tam, gdzie powinien - i nie uszkadzał zdrowych tkanek.

Dwa gotowe leki i cała platforma

Najważniejszym aktywem jest TUB-040 - eksperymentalny lek typu ADC skierowany przeciw białku NaPi2b. To cel obecny m.in. w raku jajnika i niedrobnokomórkowym raku płuca. Terapia wykorzystuje inhibitor topoizomerazy I (TOPO1i) jako "ładunek" niszczący komórki nowotworowe. Lek znajduje się obecnie w fazie 1b/2 badań klinicznych u pacjentek z rakiem jajnika opornym na platynę oraz u chorych na raka płuca. To szczególnie trudne do leczenia populacje, gdzie potrzeby terapeutyczne pozostają ogromne.

Drugim ważnym projektem jest TUB-030 - ADC celujący w antygen 5T4. Wstępne dane kliniczne wskazują na jego potencjał w różnych nowotworach litych.

Ale sednem transakcji nie są tylko pojedyncze cząsteczki. Gilead przejmuje także platformę technologiczną Tubulis, w tym systemy koniugacji i tzw. linker-payload, czyli sposób łączenia przeciwciała z lekiem i kontrolowania jego uwalniania. Szczególne znaczenie ma technologia Tubutecan - rozwiązanie, które pozwala precyzyjniej dostarczać ładunek do komórek nowotworowych i potencjalnie ograniczać działania niepożądane.

Nowy sposób zwalczania nowotworów

Z perspektywy naukowej kluczowe jest to, że platforma Tubulis została zaprojektowana tak, by zwiększyć selektywność działania ADC. Innymi słowy - maksymalizować efekt przeciwnowotworowy przy jednoczesnym ograniczeniu toksyczności. To jeden z największych problemów obecnych terapii tej klasy. Wiele dostępnych ADC działa skutecznie, ale ich użycie bywa ograniczone przez działania uboczne wynikające z "wycieku" leku poza komórki nowotworowe. Tubulis rozwija rozwiązania, które mają ten problem ograniczyć, m.in. poprzez stabilniejsze linkery i lepszą kontrolę nad uwalnianiem ładunku.

Po finalizacji transakcji Tubulis nie zostanie "wchłonięty" i rozproszony. Firma ma działać jako wyspecjalizowany ośrodek badawczy w strukturach Gilead, a Monachium stanie się jednym z kluczowych hubów rozwoju ADC.

Czytaj także:

Takich leków jeszcze nie było. Usuwają guzy i nie pozwalają im wrócić

Od dzisiaj 16 nowych terapii na liście refundacyjnej. Jakie?