Transfer zamrożonego zarodka stał się dziś standardem w leczeniu niepłodności i odpowiada za ponad 60 proc. wszystkich transferów IVF na świecie. Kluczowym etapem jest przygotowanie błony śluzowej macicy, czyli endometrium, tak aby mogło przyjąć zarodek. W praktyce stosuje się dwa podejścia. Pierwsze opiera się na naturalnym cyklu owulacyjnym kobiety i precyzyjnym wyznaczeniu momentu transferu. Drugie polega na tzw. cyklu programowanym, w którym owulacja jest "zastępowana" lekami hormonalnymi (estrogenem i progesteronem) pozwalającymi lekarzom ściśle kontrolować cały proces. Od lat trwa spór, które z tych rozwiązań jest skuteczniejsze i bezpieczniejsze. Dotychczasowe badania nie dawały jednoznacznej odpowiedzi.

Zaskakujące wyniki badań

Lukę tę wypełnia najnowsza publikacja w British Medical Journal (BMJ). W wieloośrodkowym, randomizowanym badaniu klinicznym wzięło udział 4376 kobiet w wieku 20-40 lat, z regularną owulacją, leczonych w 24 ośrodkach leczenia niepłodności. Wszystkie planowały transfer pojedynczego, zamrożonego zarodka. Połowa uczestniczek została zakwalifikowana do przygotowania endometrium w naturalnym cyklu owulacyjnym, druga połowa do cyklu programowanego z użyciem hormonów. Następnie monitorowano przebieg leczenia, ciąży oraz porodu.

Wynik był zaskakujący. Zdrowe dziecko urodziło się u 42 proc. kobiet w grupie naturalnej owulacji i u 41 proc. kobiet w grupie hormonalnej. Różnica okazała się statystycznie nieistotna. Prawdziwe różnice pojawiły się jednak przy analizie bezpieczeństwa. Wśród kobiet, które zaszły w ciążę, ryzyko stanu przedrzucawkowego - groźnego powikłania związanego z wysokim ciśnieniem tętniczym - było wyraźnie niższe w grupie naturalnej (2,9 proc.) niż w grupie leczonej hormonami (4,6 proc.).

Podobny trend dotyczył innych komplikacji. W naturalnym cyklu rzadziej dochodziło do wczesnej utraty ciąży, problemów z nieprawidłowym oddzielaniem się łożyska po porodzie, cięć cesarskich oraz ciężkich krwotoków poporodowych. Różnice nie dotyczyły natomiast noworodków - masa urodzeniowa i częstość powikłań u dzieci były podobne w obu grupach.

Jedyną wyraźną wadą naturalnego podejścia była większa liczba cykli zakończonych przerwaniem leczenia przed transferem. Dotyczyło to 16,2 proc. kobiet w tej grupie, wobec 11,5 proc. w cyklu programowanym. Naturalna owulacja bywa trudniejsza do przewidzenia i wymaga bardzo precyzyjnego monitorowania.

Nowe podejście do IVF

Autorzy badania podkreślają, że choć ich analiza ma pewne ograniczenia, to jej siłą jest duża liczba uczestniczek i uwzględnienie zarówno skuteczności leczenia, jak i bezpieczeństwa matek oraz dzieci. Dodatkowe analizy potwierdziły stabilność wyników.

Wnioski są ostrożne, ale jasne: u kobiet z regularną owulacją naturalny cykl przygotowania do transferu zamrożonego zarodka jest równie skuteczny jak leczenie hormonalne, a przy tym wiąże się z niższym ryzykiem powikłań w ciąży i po porodzie.

Trzeba pamiętać, że nie jest to rozwiązanie dla wszystkich. Wybór metody powinien uwzględniać stan zdrowia kobiety, regularność cyklu, dostęp do monitorowania oraz indywidualne preferencje - zawsze decyduje lekarz. Opisane badanie może stać się wzorem dla kolejnych prób klinicznych, których celem będzie nie tylko osiągnięcie ciąży, ale także ograniczenie ryzyka powikłań i ochronę zdrowia kobiet w długiej perspektywie.

Czytaj także:

WHO: 1 na 6 osób mierzy się z niepłodnością

Endometrioza: ile ośrodków leczy "na NFZ"? Ile kobiet skorzystało?