ADHD to jedno z najczęstszych zaburzeń neurorozwojowych u dzieci. Objawia się trudnościami z koncentracją, nadmierną impulsywnością i nadaktywnością. Objawy często utrudniają funkcjonowanie w szkole, relacje z rówieśnikami oraz życie rodzinne. Szacuje się, że ADHD dotyczy ok. 5 proc. dzieci na świecie, choć w zależności od metod diagnostycznych i populacji odsetki mogą być wyższe. W części przypadków objawy utrzymują się również w dorosłości.

Leczenie ADHD zwykle obejmuje kilka elementów: psychoedukację, terapię psychologiczną, wsparcie szkoły oraz - w wielu przypadkach - farmakoterapię. To właśnie stosowanie leków bywa jednak jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów terapii, szczególnie z perspektywy rodziców.

Dr Konrad Jurczakowski i dr Sławomir Murawiec przeprowadzili przekrojowe badanie ankietowe online wśród 506 rodziców dzieci z rozpoznanym ADHD w Polsce. Celem pracy było sprawdzenie, jakie przekonania mają rodzice na temat leków stosowanych w tym zaburzeniu oraz jak te przekonania wpływają na akceptację leczenia.

Najczęstsze obawy rodziców

Kwestionariusze dotyczyły kilku obszarów: postrzeganych korzyści z farmakoterapii, obaw związanych z jej bezpieczeństwem oraz doświadczeń wynikających z leczenia dziecka. Badacze analizowali również, czy wcześniejsze doświadczenie z leczeniem wpływa na sposób postrzegania leków.

Wyniki, opublikowane w czasopiśmie Psychiatry International, wskazują, że doświadczenie terapii znacząco zmienia perspektywę rodziców. Rodzice dzieci, które przyjmują leki, częściej uznają je za skuteczne i bezpieczne. Z kolei wśród rodziców dzieci nieleczonych farmakologicznie częściej pojawiał się sceptycyzm wobec takiej formy terapii.

Sceptycyzm wobec farmakoterapii ADHD ma kilka źródeł. Rodzice obawiają się przede wszystkim działań niepożądanych leków oraz ich wpływu na rozwój dziecka. W wielu przypadkach pojawia się też lęk przed uzależnieniem. Jednocześnie wyniki sugerują, że gdy rodzice obserwują realną poprawę funkcjonowania dziecka - np. lepszą koncentrację czy większą kontrolę nad impulsywnością - ich stosunek do leczenia staje się pozytywniejszy.

Leczenie ADHD to także rozmowa z rodziną

Autorzy badania podkreślają, że skuteczność leczenia ADHD nie zależy wyłącznie od działania leków. Równie ważna jest komunikacja między lekarzem a rodziną dziecka.

Rodzice potrzebują rzetelnej informacji o mechanizmie działania leków, możliwych działaniach niepożądanych oraz o tym, jakie efekty terapii są realistyczne. Właśnie taka psychoedukacja może zwiększyć akceptację leczenia i poprawić jego skuteczność.

Wnioski z badania wskazują więc na coś, co w praktyce klinicznej bywa niedoceniane: postawy rodziców są jednym z kluczowych czynników wpływających na przebieg terapii ADHD. Bez ich zaufania i współpracy nawet najlepiej dobrane leczenie może nie przynieść oczekiwanych efektów.

Czytaj także:

Autyzm u obu płci równie częsty? Nowe dane burzą statystyki

Niewidzialne ADHD. Kobiety tracą pięć lat życia bez pomocy