Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) sprawdziło możliwości 34 laboratoriów z 24 państw UE i EOG. Wśród uczestników znalazło się także polskie laboratorium referencyjne w Narodowym Instytucie Leków.

Nie było to badanie pacjentów. Laboratoria otrzymały przygotowane próbki zawierające Streptococcus pneumoniae oraz, opcjonalnie, wyhodowane szczepy bakterii. Miały je zbadać metodami stosowanymi na co dzień. Wyniki zaskoczyły.

Hodowla daje znacznie pełniejszy wynik

W przypadku dwóch wyhodowanych szczepów wszystkie 23 laboratoria prawidłowo rozpoznały pneumokoki. Gorzej było z określeniem konkretnego serotypu bakterii. Dla pierwszego szczepu właściwy serotyp 23F podało 19 z 23 laboratoriów, czyli 82,6 proc. Dla drugiego serotyp 14 wskazało 21 z 23 laboratoriów, czyli 91,3 proc. Po uwzględnieniu wyłącznie placówek, które przedstawiły wynik nadający się do interpretacji, skuteczność wyniosła odpowiednio 90,5 i 100 proc.

Największa różnica pojawiła się przy materiale badanym bez wcześniejszej hodowli bakterii. Pneumokoka prawidłowo wykryło 28 z 31 laboratoriów, czyli 90,3 proc. Problem zaczynał się na kolejnym etapie. W pierwszej próbce prawidłowy serotyp określiło 7 z 31 laboratoriów, a w drugiej 6 z 31. To odpowiednio 22,6 i 19,4 proc.

Nie oznacza to jednak, że laboratoria masowo podawały błędne wyniki. Większość w ogóle nie przedstawiła użytecznego oznaczenia serotypu. Wśród placówek, które to zrobiły, trafność wyniosła 87,5 i 85,7 proc. Głównym problemem jest więc brak pełnego wyniku, a nie częste mylenie serotypów. Można zapytać: po co takie szczegóły, skoro patogen zostaje zidentyfikowany? Ma to znaczenie dla nadzoru epidemiologicznego. Informacja o serotypie pozwala sprawdzać, przed którymi odmianami pneumokoka chronią szczepionki i czy ich miejsce zajmują inne serotypy.

Wyniki dla części antybiotyków mocno się różniły

Większość laboratoriów sprawdziła również, jak badane pneumokoki reagują na antybiotyki. W przypadku benzylopenicyliny wyniki były bardzo podobne - zgadzały się w ok. 94 proc. Dla innych leków różnice były większe. Przy amoksycylinie zgodność dla jednego szczepu wyniosła 50 proc., a przy ceftriaksonie dla drugiego - 58,3 proc.

Nie oznacza to, że pozostałe wyniki były błędne. Autorzy raportu nie mieli jednego wzorcowego wyniku, z którym mogliby porównać wszystkie laboratoria. Sprawdzali jedynie, na ile ich pomiary są do siebie podobne. Pełny genom bakterii odczytało 11 z 23 laboratoriów, czyli mniej niż połowa. To pokazuje, że obecnie stosowane metody badań i sposób zapisywania wyników wymagają ujednolicenia.

Z pełną treścią raportu można zapoznać się tutaj.

Czytaj także:

Zapalenie płuc wciąż zabija. 2,5 mln ofiar rocznie

Europa słabnie w badaniach nad szczepionkami