Według danych Eurostatu za 2024 r. wskaźnik udziału w przesiewowych badaniach mammograficznych wyniósł w Polsce 33,8 proc. Niższe wyniki wśród państw UE (dla których były dostępne dane) odnotowano tylko na Węgrzech - 27,2 proc. - i na Cyprze - 29,2 proc. Nieco wyżej od Polski znalazły się: Łotwa z wynikiem 38,2 proc. i Austria - 41,3 proc.

Na czele zestawienia były Dania - 82,1 proc., Szwecja - 82 proc. - i Finlandia - 81,6 proc. Za nimi znalazły się Słowenia - 77,8 proc. - oraz Irlandia - 71,2 proc. Polskę od Danii dzieliło 48,3 pkt proc.

Mało mammografów na mieszkańca

Polska znalazła się także wśród państw o najniższej liczbie mammografów w przeliczeniu na ludność. W 2024 r. przypadało u nas 1,1 urządzenia na 100 tys. mieszkańców - tyle samo, po zaokrągleniu, co w Czechach, Szwecji i Rumunii. Najwyższe wskaźniki miały Grecja - 7,6 urządzenia na 100 tys. mieszkańców - i Cypr - 6,9. Kolejne były Włochy z wynikiem 3,7. Chodzi o urządzenia przeznaczone wyłącznie do wykonywania mammografii.

Sama liczba aparatów nie wyjaśnia jednak różnic w uczestnictwie. Szwecja, mimo takiego samego zaokrąglonego wskaźnika wyposażenia jak Polska, odnotowała jeden z najwyższych wyników badań przesiewowych. Z kolei Cypr miał dużo urządzeń, a niski udział kobiet w programie. Na podstawie tych dwóch statystyk nie można więc uznać niedoboru sprzętu za główną przyczynę polskiego wyniku.

To nie pełny obraz mammografii w Polsce

Danych nie można porównywać wprost, bo kraje nie zawsze liczą je tak samo, np. uwzględniają kobiety w różnym wieku. Eurostat zaznacza też, że polskie wyniki za 2019 i 2024 r. nie są w pełni porównywalne. Nie można więc na ich podstawie jednoznacznie stwierdzić, że Polki rzadziej korzystały z badań. W zestawieniu brakuje ponadto danych z Bułgarii, Grecji i Rumunii.

Co więcej, dane pochodzą z programów badań przesiewowych. Nie są zestawieniem wszystkich mammografii wykonanych w danym kraju. Nie wiemy, ile badań Polki wykonały prywatnie ani ile dodatkowych kobiet przebadano poza programem.

Co zrobi MZ?

Ministerstwo Zdrowia w komunikacie z 20 sierpnia 2026 r. zapowiedziało spersonalizowane wiadomości zachęcające do mammografii. Pierwsza wysyłka, zaplanowana na drugą połowę sierpnia, miała dotrzeć do blisko 35 tys. kobiet przez SMS i do blisko 25 tys. przez aplikację mojeIKP. Kolejny etap miał objąć uprawnione do programu kobiety w wieku 46-74 lat: ponad 1,3 mln przez SMS oraz ponad 892 tys. przez powiadomienia w aplikacji. Wiadomości mają przypominać o badaniu i wskazywać sposób zapisania się. Resort podał też, że na 1 sierpnia 2026 r. program profilaktyki raka piersi obejmował 32,77 proc. uprawnionych kobiet w okresie 2 lat.

Program profilaktyki raka piersi w Polsce obejmuje kobiety w wieku 45-74 lat. Mammografia jest bezpłatna, nie wymaga skierowania i standardowo przysługuje co 24 miesiące. Badanie można wykonać w placówce stacjonarnej lub w mammobusie. Zapisy są dostępne przez IKP i aplikację mojeIKP. Można też zadzwonić do placówki lub zgłosić się osobiście - wtedy to placówka rejestruje pacjentkę w systemie.

O to, jak zachęcić Polki do mammografii, pytaliśmy parlamentarzystów w naszej sondzie. Wśród propozycji znalazły się przypomnienia SMS, większe zaangażowanie lekarzy medycyny pracy oraz premie dla placówek POZ za wyższy udział pacjentek w badaniach.

Czytaj także:

Mammografia wykryje nie tylko raka. Pomoże AI

MZ: będą SMS-y przypominające o badaniach profilaktycznych

Mammografia: jak chcą ją promować parlamentarzyści?