Otyłość od dawna przestała być wyłącznie kwestią stylu życia. To przewlekła, nawracająca choroba, którą definiuje się jako BMI równe lub wyższe niż 30. Według danych WHO otyłość dotyka na świecie już ponad miliard ludzi, a do 2035 r. liczba ta może wzrosnąć czterokrotnie. Choroba zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2, chorób sercowo-naczyniowych, niektórych nowotworów i skraca oczekiwaną długość życia.

Przyczyn otyłości szukano już w diecie, (braku) aktywności fizycznej, genetyce i mikrobiomie jelitowym. Wiadomo już, że bakterie żyjące w przewodzie pokarmowym wpływają na metabolizm, regulację apetytu i sposób, w jaki organizm magazynuje energię. A co z mikroorganizmami w jamie ustnej?

Jama ustna jako drugie centrum mikrobiomu

Jama ustna jest drugim co do wielkości skupiskiem mikroorganizmów w ludzkim ciele. Żyją tam setki gatunków bakterii, które tworzą złożoną społeczność, oddziałującą nie tylko na zdrowie zębów i dziąseł, ale także na cały organizm. Do tej pory badania nad mikrobiomem jamy ustnej skupiały się głównie na próchnicy, chorobach przyzębia czy stanach zapalnych. Nowa praca sugeruje jednak, że jej znaczenie może być znacznie szersze.

W badaniu opublikowanym na łamach czasopisma Cell Reports naukowcy z New York University Abu Dhabi postanowili sprawdzić, czy skład drobnoustrojów obecnych w ślinie różni się u osób z otyłością i u osób o prawidłowej masie ciała.

Przeanalizowano DNA mikroorganizmów obecnych w próbkach śliny pobranych od 628 dorosłych mieszkańców Zjednoczonych Emiratów Arabskich. W tej grupie 97 osób miało otyłość. Dla porównania wybrano 95 osób o prawidłowej masie ciała, dobranych pod względem wieku, stylu życia oraz nawyków związanych z higieną jamy ustnej. Dzięki temu różnice w mikrobiomie można było wiązać głównie z masą ciała, a nie z innymi czynnikami. Analiza sekwencji DNA pozwoliła nie tylko określić, jakie bakterie występują w jamie ustnej badanych osób, ale także, jakie pełnią funkcje i jakie procesy metaboliczne są w nich najbardziej aktywne.

Bakterie sprzyjające stanom zapalnym

Porównanie obu grup ujawniło wyraźne różnice. U osób z otyłością częściej występowały bakterie pokroju Streptococcus parasanguinis i Actinomyces oris, które są kojarzone z nasileniem procesów zapalnych. Jednocześnie naukowcy zaobserwowali większą liczbę drobnoustrojów produkujących mleczan, a te już wcześniej powiązano z zaburzeniami metabolicznymi oraz zwiększonym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2. Warto pamiętać także, że przewlekły stan zapalny jest jednym z kluczowych mechanizmów towarzyszących otyłości. Wyniki sugerują, że jama ustna może być jednym z miejsc, w których ten proces się rozpoczyna lub nasila.

Różnice nie ograniczały się jedynie do obecności konkretnych gatunków bakterii. Naukowcy zidentyfikowali aż 94 różnice w funkcjonowaniu mikrobiomu jamy ustnej między obiema grupami. U osób z otyłością bakterie były bardziej aktywne w rozkładaniu cukrów i białek w sposób, który może sprzyjać problemom metabolicznym.

Co więcej, te zmiany prowadziły do podwyższonego poziomu związków, takich jak urydyna i uracyl. Są to substancje, które mogą działać jak sygnały zwiększające apetyt. Jednocześnie mikroorganizmy obecne w jamie ustnej osób z otyłością były mniej zdolne do produkcji niektórych niezbędnych składników odżywczych, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

Szansa na wcześniejsze wykrywanie otyłości

Badacze podkreślają, że na tym etapie nie wiadomo jeszcze, czy zaobserwowane różnice w mikrobiomie jamy ustnej są przyczyną otyłości, czy jej skutkiem. Niezależnie od tego mogą one mieć ogromne znaczenie praktyczne. W przyszłości analiza śliny mogłaby stać się prostym narzędziem do wczesnego wykrywania ryzyka otyłości, zanim dojdzie do wyraźnego przyrostu masy ciała. Taki test mógłby być znacznie łatwiejszy i tańszy niż skomplikowane badania metaboliczne.

Czytaj także:

Historyczna decyzja. Najwyższa dawka Wegovy już dopuszczona

Odstawienie leków na odchudzanie przyspiesza powrót kilogramów