To druga część wywiadu z prof. Machalińską. W pierwszej opowiadała o chorobach infekcyjnych rogówki, które stanowią bardzo istotny problem kliniczny, ponieważ mogą upośledzać ostrość wzroku, często w sposób nieodwracalny. Opowiadała m.in. o zakażeniach bakteryjnych, grzybiczych, ale też zakażeniu pierwotniakowym pełzakiem Acanthamoeba (czyli amebą) oraz tym, jak się je leczy. Przy części chorób wystarczą łatwo dostępne krople, przy innych leki robione specjalnie w aptece lub nawet specjalnie sprowadzane z zagranicy. Leczenie może trwać kilka dni, ale też wiele miesięcy. Materiał ten dostępny jest tutaj:

Problemy z okiem: kiedy nie można zwlekać? Co trzeba leczyć?

W nowym materiale profesor opowiada o zupełnie innej metodzie leczenia niektórych chorób okulistycznych - czyli przeszczepach.

Spisany wywiad znajduje się pod materiałem wideo.

Aleksandra Kurowska: Transplantologia szybko się rozwija. Ostatnio dużo się mówi o przeszczepach od zwierząt albo o tworzeniu w laboratoriach tkanek. Jak to wygląda w okulistyce?

Prof. Anna Machalińska: Transplantologia w okulistyce jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się dziedzin okulistyki. My przeszczepiamy głównie rogówki.

Rogówki i to też często nie całe rogówki, tylko ich fragmenty. Przeszczepiamy ten fragment, który objęty jest procesem uszkodzenia. Przeszczepy głównie dotyczą komórek śródbłonka rogówki, ale też przednich warstw zrębu.

Jeśli chodzi o dostęp do tkanek, to jesteśmy w tej komfortowej sytuacji, że rogówka jest strukturą nieunaczynioną. Nie musimy, jak inne zespoły narządowe, dokonywać selekcji pod względem antygenów zgodności tkankowej. Możemy też pobierać rogówki od dawców zmarłych, czyli od tzw. dawców prosektoryjnych.

Możemy pobierać rogówki mniej więcej 24 godziny od zgonu w przypadku zwłok schłodzonych, a w przypadku zwłok nieschłodzonych ok. 18 godzin od zgonu. Jesteśmy w tej korzystnej sytuacji, że dostępność tkanek do przeszczepów jest stosunkowo duża i te ograniczenia też nie są tak duże jak w przypadku przeszczepów innych narządów.

Ile się czeka na taki przeszczep? Czy dużo takich przeszczepów się wykonuje?

Przeszczepy generalnie są dosyć powszechnie wykonywaną procedurą w okulistyce, w przeciwieństwie do innych dziedzin medycyny. Jest wiele ośrodków w Polsce, które te przeszczepy wykonują.

Ile się czeka? To zależy od pilności zabiegu. Jeżeli lekarz kwalifikujący stwierdza, że zabieg jest pilny, staramy się go zrobić w miarę możliwości szybko. Dlatego, że odwlekanie tego zabiegu w czasie niestety prowadzi do rozwoju nieodwracalnych powikłań, których nie jesteśmy w stanie cofnąć. Ważne jest, żeby pacjent był zaopatrywany odpowiednio wcześnie w zależności od stanu klinicznego, jaki prezentuje.

Czy tutaj też się myśli o jakichś sztucznych hodowlach albo przeszczepach od zwierząt?

Są takie próby, a wyniki są prezentowane na kongresach europejskich czy światowych. Aczkolwiek są to rozwiązania, które jednak dają dużo gorsze wyniki niż pozyskiwanie tkanki ludzkiej.

Również koszty tych procedur są dużo, dużo większe. Dlatego w Polsce nie korzystamy z tych rozwiązań. Bazujemy na dawcach prosektoryjnych, na dawcach wielonarządowych z uwagi na to, że dostępność tych tkanek jest w przypadku przeszczepów rogówek stosunkowo dobra.

Kto może takiego przeszczepu potrzebować? Na kongresie mówiliśmy o różnych chorobach, ale też o różnych wypadkach.

Są oczywiście sytuacje pourazowe, ale takim chyba najpowszechniejszym wskazaniem do przeszczepu rogówki jest schorzenie uwarunkowane genetycznie, dystrofia Fuchsa, której doświadcza aż 11 proc. kobiet. Jest to schorzenie, które objawia się w wieku późniejszym, po 50., 60. roku życia.

Schorzenie polega na dysfunkcji komórek śródbłonka, na ich przedwczesnym obumieraniu (apoptozie) i zachodzi potrzeba ich wymiany. I temu właśnie służy przeszczep. To najczęściej wykonywana przez nas procedura.

Czy jesteśmy w stanie wcześniej stwierdzić, że możemy zachorować i potrzebować przeszczepu?

Szczegółowe badania okulistyczne wykonane przez doświadczonego okulistę, pozwalają na wykrycie tej dystrofii we wczesnym jej stadium i odpowiednie pokierowanie pacjenta.

Polecamy także:

Programy lekowe w okulistyce: dla kogo? Na czym polega ich sukces?

Korekcja wad wzroku: na co zwrócić uwagę? Co dyskwalifikuje?

Jak dbać o oczy? Gdzie zakładać soczewki? Co można "złapać" pływając?