Analiza danych NFZ pokazuje wyraźny wzrost liczby wykonywanych oznaczeń wapnia i fosforanów w moczu w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS). W 2021 r. takie badania wykonano łącznie u ok. 466 tys. pacjentów, z czego populacja pediatryczna stanowiła ok. 23 tys. (czyli 5 proc.). W tym roku łączna liczba pacjentów sięgnęła już ok. 768 tys., a udział dzieci był na poziomie ok. 4 proc.

Wśród tych danych warto zwrócić uwagę na liczbę konkretnych pomiarów: w 2021 r. oznaczenie wapnia w moczu wykonano u 21 tys. pacjentów, natomiast oznaczenie fosforanów u 12 tys. Taki rozkład wskazuje, że oba testy są często stosowane łącznie, choć nie były one dotąd dostępne w katalogu świadczeń refundowanych w AOS.

Do czego wykonuje się te badania?

Oznaczenia stężeń wapnia i fosforanów w moczu to testy laboratoryjne analizujące, ile tych kluczowych minerałów organizm wydala z moczem. Wapń i fosfor to pierwiastki fundamentalne dla zdrowia kości, metabolizmu i funkcji nerek - ich zaburzenia mogą być objawem chorób przytarczyc, nerek, zaburzeń hormonalnych czy schorzeń metabolicznych. Oznaczenia można przeprowadzać zarówno z pojedynczej próbki moczu, jak i z dobowej zbiórki, co pozwala lekarzowi ocenić zarówno chwilowe, jak i długoterminowe wydalanie tych składników.

W praktyce są to badania często wykorzystywane w codziennej diagnostyce. Pomiar wapnia w moczu pomaga m.in. w ocenie przyczyn kamicy nerkowej, chorób przytarczyc czy zaburzeń gospodarki mineralnej. Z kolei oznaczanie fosforanów jest ważne także w leczeniu chorób rzadkich, takich jak hipofosfatemia sprzężona z chromosomem X (XLH). W takich przypadkach badanie służy zarówno do kwalifikacji pacjenta do leczenia burosumabem, jak i do sprawdzania, czy terapia działa zgodnie z oczekiwaniami.

Wyraźna rekomendacja AOTMiT

W rekomendacji nr 202/2025 prezes AOTMiT uznał, że badania wapnia i fosforanów w moczu powinny być refundowane w AOS. Zwrócono uwagę, że są one już dziś powszechnie wykonywane, a wpisanie ich do systemu refundacji ma uporządkować rozliczenia i ułatwić pacjentom dostęp do tych badań.

Pod względem finansowym AOTMiT szacuje, że włączenie tych badań do koszyka świadczeń może wiązać się z kosztami około 100 tys. zł rocznie dla płatnika, natomiast według wstępnych wyliczeń z KŚOZ skutek finansowy to ok. 21 tys. zł rocznie. To relatywnie niewielkie obciążenie budżetu NFZ, a mogące przynieść wymierne korzyści dla pacjentów.

Czytaj także:

Immunoterapia zamiast usunięcia pęcherza. EMA daje zielone światło

Nie balon, a sprytny mechanizm Jak naprawdę działa pęcherz moczowy?