AOTMiT opublikowała trzy rekomendacje dotyczące badań w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS). Dokumenty nr 124, 125 i 126/2026 wydano 31 sierpnia. Wskazują, co powinno się zmienić w finansowaniu i organizacji diagnostyki.

IGFBP-3: pozytywna rekomendacja dla najmłodszych dzieci

Prezes AOTMiT popiera finansowanie w AOS oznaczenia stężenia białka wiążącego insulinopodobny czynnik wzrostu typu 3 (IGFBP-3). Rekomendacja obejmuje jednak ściśle określoną grupę pacjentów. Badanie powinno dotyczyć dzieci:

• z niedoborem wzrostu, do ukończenia 3. roku życia;

• u których wyniki oznaczeń hormonu wzrostu (GH) i insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 (IGF-1) nie pozwalają na jednoznaczną ocenę kliniczną.

U dzieci poniżej 3 lat badanie IGF-1 ma ograniczoną przydatność - w tej grupie wiekowej więcej informacji daje oznaczenie IGFBP-3. Badanie pozostaje elementem pomocniczym. Samo oznaczenie IGFBP-3 nie wystarcza do rozpoznania niedoboru GH ani do podjęcia decyzji o leczeniu.

Badanie jest już finansowane w programach lekowych B.19, B.20 i B.64. Proponowana zmiana rozszerzyłaby możliwość jego finansowania na AOS.

Osmolalność moczu: bez osobnego świadczenia

Prezes AOTMiT nie popiera tworzenia odrębnego świadczenia dla oznaczenia osmolalności moczu. Badanie można już wykonywać i rozliczać w ramach procedury N25 Osmolarność. Taką możliwość potwierdził również NFZ. Agencja proponuje doprecyzowanie opisu tej procedury. Powinien on jednoznacznie obejmować oznaczenia zarówno osmolarności, jak i osmolalności, niezależnie od rodzaju badanego materiału biologicznego.

Zdaniem prezesa AOTMiT dodanie osobnego świadczenia nie przyniosłoby pacjentom korzyści, a mogłoby utrudnić rozliczanie badań. Chodzi więc o zasady finansowania i raportowania - Agencja nie kwestionuje przydatności samego badania.

Badanie pozwala oceniać zdolność nerek do zagęszczania i rozcieńczania moczu. Jest wykorzystywane m.in. w diagnostyce: moczówki prostej; nadmiernego oddawania moczu i wzmożonego pragnienia czy zaburzeń gospodarki sodowej i wodno-elektrolitowej. Wyniki interpretuje się w kontekście stanu pacjenta, często łącznie z osmolalnością surowicy. Badanie może pomagać w kwalifikowaniu do dalszej diagnostyki oraz monitorowaniu leczenia.

Przeciwciała przeciw gliadynie: usunięcie powiązane z innym badaniem

Prezes AOTMiT rekomenduje wykreślenie oznaczeń przeciwciał przeciw gliadynie w klasach IgG i IgA z koszyka świadczeń gwarantowanych AOS. Jednocześnie takie działanie powinno być powiązane z wprowadzeniem do koszyka badania przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasach IgA i IgG. Rekomendacja obejmuje zmianę dostępnych badań, a nie samo skreślenie dotychczasowych pozycji.

Badanie przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej pomaga rozpoznać celiakię i sprawdzić, czy leczenie dietą bezglutenową przynosi efekty. AOTMiT wskazuje, że powinno ono trafić do koszyka AOS równocześnie z usunięciem oznaczeń przeciwciał przeciw gliadynie.

Czytaj także:

Lyfnua, Triplixam i Imbruvica: nowe rekomendacje AOTMiT

AOTMiT ws. otyłości, ADHD, diagnozowania amyloidozy, tomografii serca