Dlatego, jak wskazują autorzy wytycznych: konsultant krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej dr hab. Agnieszka Mastalerz- Migas, konsultant krajowy w dziedzinie kardiologii prof. Tomasz Hryniewiecki i konsultant krajowy w dziedzinie hipertensjologii prof. Andrzej Januszewicz – każdy pacjent, również bez rozpoznania nadciśnienia – powinien raz w roku przejść pomiar ciśnienia.

Nadciśnienie tętnicze (NT) powinno być rozpoznawane i leczone przez lekarza rodzinnego/lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Szczególne przypadki wymagają konsultacji specjalistycznej, a część z nich – specjalistycznego leczenia.

Zgodnie z wytycznymi rozpoznanie NT należy oprzeć na co najmniej dwóch pomiarach ciśnienia tętniczego, wykonanych podczas wizyty oraz - w celu wykluczenia wyniku zafałszowanego stresem pacjenta z powodu wizyty - po potwierdzeniu w pomiarach pozagabinetowych, a w przypadku ich niedostępności - w oparciu o pomiary wykonane podczas co najmniej dwóch wizyt. Po postawieniu rozpoznania należy ocenić ryzyko sercowo-naczyniowe i wdrożyć leczenie.

Podstawowym celem terapii jest zmniejszenie ryzyka zgonu, rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, chorób nerek i otępienia.

Kontrola rozpoczętej terapii powinna nastąpić po 6 - 8 tygodniach od jej wdrożenia, a w przypadku nieuzyskania wartości docelowych ciśnienia tętniczego – należy zintensyfikować terapię i przeprowadzić ponownie wizytę kontrolną po 6 - 8 tygodniach. Wizyty należy kontynuować aż do uzyskania wartości docelowych. Po uzyskaniu kontroli ciśnienia tętniczego, wizyty kontrolne powinny odbywać się co 3-12 miesięcy, w zależności od ryzyka sercowo-naczyniowego, wielochorobowości i stopnia stosowania się pacjenta do zaleceń - zalecają autorzy wytycznych.

Pacjent objęty opieką koordynowaną ma raz w roku wykonywaną poradę kompleksową z utworzeniem Indywidualnego Planu Opieki Medycznej. Między poradami kompleksowymi odbywa wizyty kontrolne, porady edukacyjne i dietetyczne oraz konsultacje specjalistyczne (jeśli są wymagane) – zgodnie z planem opieki.

Pacjenci z podejrzeniem nadciśnienia wtórnego, nadciśnieniem tętniczym opornym na leczenie, a także z powikłaniami narządowymi nadciśnienia tętniczego powinni zostać skierowani na konsultację kardiologiczną w ramach opieki koordynowanej w POZ, a w przypadku konieczności pogłębienia diagnostyki – do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS). W województwach, gdzie jest realizowany pilotaż Krajowej Sieci Kardiologicznej (KSK) – pacjenci z nadciśnieniem tętniczym z placówek POZ, które podpisały umowę na realizację pilotażu, mający wskazania do konsultacji specjalistycznej, mogą być kierowani na konsultację kardiologiczną w ramach KSK.

Blisko 11 mln chorych w Polsce

Podobnie jak w innych krajach, częstość występowania nadciśnienia tętniczego w Polsce wyraźnie wzrasta z wiekiem – w przypadku osób ≥ 80 lat u blisko 3/4 stwierdza się nadciśnienie tętnicze, najczęściej to izolowane nadciśnienie tętnicze skurczowe. W sumie w Polsce choruje ok. 10,8 mln osób – z czego 3,1 mln nie wie, że ma nadciśnienie, natomiast tylko 2,6 mln jest skutecznie leczonych. Częstość występowania nadciśnienia wyraźnie wzrasta z wiekiem i wiążę się ściśle z ryzykiem: zawału serca, udaru niedokrwiennego i krwotocznego mózgu, nagłego zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych, niewydolności serca, choroby tętnic obwodowych, przewlekłej choroby nerek, migotania przedsionków i demencji.

Wysokość skurczowego ciśnienia tętniczego stanowi element oceny ryzyka sercowo-naczyniowego wg karty ryzyka SCORE2 i karty ryzyka SCORE2-OP dla osób po 70 r.ż.

Co powinno zaniepokoić?

Obraz kliniczny niepowikłanego NT pierwotnego jest mało charakterystyczny. W większości przypadków NT pierwotne przez wiele lat przebiega bezobjawowo, nawet pomimo rozwoju powikłań narządowych (przerostu mięśnia lewej komory, umiarkowanego zwiększenia albuminurii 30-300 mg/g). Jeśli występują objawy, są one zazwyczaj niecharakterystyczne - to bóle głowy, zaburzenia snu lub łatwe męczenia się.

Obraz kliniczny NT wtórnego może być typowy dla poszczególnych wtórnych postaci. Jednak również NT wtórne może przebiegać bezobjawowo, a jedyną wskazówką mogą być trudności w uzyskaniu kontroli ciśnienia tętniczego.

Pomiary ciśnienia w POZ należy wykonać za pomocą sfigmomanometru sprężynowego, techniką osłuchową lub walidowanym aparatem automatycznym, z mankietem dobranym do obwodu ramienia pacjenta. Należy wykonać co najmniej 2, optymalnie 3 pomiary na tym samym ramieniu w odstępie 1 minuty. Wynik należy podać jako wartość średnią z 2 ostatnich pomiarów.

Dla pomiarów domowych zaleca się używanie aparatu automatycznego z walidacją i odpowiednio dobranym mankietem. Konieczne jest zapisywanie wszystkich uzyskanych wyników.

Aby ustalić rozpoznanie nadciśnienia tętniczego, kontrolować skuteczność leczenia po jego modyfikacji i przed każdą wizytą, należy wykonywać pomiary przez 7 dni – schemat 2 x 2 [2 pomiary rano i 2 wieczorem] (przed posiłkiem i przed przyjęciem leków) codziennie, jeden pomiar po drugim na tym samym ramieniu. Poza okresami 7 dniowymi należy indywidualnie ustalić częstość wykonywania pomiarów. Najczęściej robi się to kilka razy w tygodniu lub miesiącu, o różnych porach. Należy zawsze wykonywać dwa pomiary, jeden po drugim na tym samym ramieniu i zapisywać wynik obu pomiarów.

Wartości graniczne dla rozpoznania nadciśnienia tętniczego to: ≥135/85 mm Hg.

 Polecamy także:

Dlaczego się nie badamy? - premiera raportu

1,5 mld euro rocznie - tyle wynoszą koszty antybiotykooporności

Opieka paliatywna: Polacy mogą godnie odchodzić