Związek między paleniem tytoniu a depresją od lat pojawia się w badaniach, ale teraz został potwierdzony na niespotykaną dotąd skalę w ramach German National Cohort (NAKO) - największego badania populacyjnego w Niemczech. Naukowcy z Central Institute of Mental Health (CIMH) w Mannheim wykazali, że depresja występuje częściej w ciągu życia u osób, które palą obecnie lub paliły w przeszłości, niż u tych, które nigdy nie sięgały po tę używkę. Badanie opublikowano w czasopiśmie BMC Public Health.

Prawie 174 tys. osób pod lupą

Analiza objęła 173 890 osób w wieku od 19 do 72 lat, z czego połowę stanowiły kobiety. Uczestnicy odpowiadali na szczegółowe pytania dotyczące diagnozy depresji, aktualnych objawów, warunków życia oraz historii palenia. Na tej podstawie badacze wyróżnili trzy grupy: nigdy niepalących, byłych palaczy oraz aktualnych palaczy.

Oprócz samego faktu palenia liczyły się też szczegóły. Uczestnicy podawali wiek rozpoczęcia palenia, średnią liczbę papierosów dziennie oraz - w przypadku byłych palaczy - czas, jaki minął od rzucenia nałogu. To pozwoliło naukowcom przyjrzeć się nie tylko temu, czy palenie wiąże się z depresją, ale jak bardzo i od kiedy.

Jednym z kluczowych wniosków była wyraźna zależność dawka-efekt. Każdy dodatkowy papieros wypalany dziennie wiązał się ze wzrostem nasilenia objawów depresyjnych. W ujęciu statystycznym oznaczało to średnio 0,05 dodatkowego objawu depresji na jeden papieros dziennie.

Związek był szczególnie wyraźny u osób w wieku 40-59 lat, co sugeruje, że oprócz czynników społecznych znaczenie mogą mieć także procesy biologiczne i czas ekspozycji na nikotynę. Naukowcy zauważyli również, że osoby, które zaczęły palić później, doświadczały pierwszego epizodu depresji średnio później - o ok. 0,24 roku na każdy rok opóźnienia rozpoczęcia palenia.

Rzucenie palenia ma znaczenie

Badanie przynosi też dobrą wiadomość. Rzucenie palenia było związane z lepszym stanem psychicznym, a efekt ten narastał z czasem. Im dłużej dana osoba pozostawała abstynentem nikotynowym, tym dalej w przeszłość cofał się jej ostatni epizod depresji. Średnio było to 0,17 roku poprawy na każdy rok bez palenia.

To jeden z najmocniejszych argumentów za tym, że zaprzestanie palenia może przynosić korzyści nie tylko dla serca i płuc, ale także dla zdrowia psychicznego. Autorzy badania podkreślają, że prewencja palenia i wsparcie w rzucaniu nałogu powinny być traktowane jako element polityki zdrowia psychicznego.

Badanie ma charakter przekrojowy i częściowo opiera się na danych retrospektywnych, dlatego nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, że palenie powoduje depresję. Możliwe są też zależności odwrotne, w których osoby z obniżonym nastrojem częściej sięgają po papierosy. Nie analizowano również innych form tytoniu, takich jak cygara czy fajki. Mimo to skala badania i spójność wyników sprawiają, że trudno je zignorować.

Autorzy zapowiadają kolejne analizy, tym razem podłużne, z wykorzystaniem danych genetycznych i obrazowania mózgu. Już dziś jednak wnioski są jasne: im mniej papierosów w życiu, tym lepiej nie tylko dla ciała, ale i dla psychiki.

Czytaj także:

Raport UE: Tych zgonów w Polsce można było uniknąć

Uzależnienia: dr hab. Balwicki w kontrze o redukcji szkód