Przez ostatnie miesiące wokół paracetamolu narastał niepokój. Lek, który od lat uchodził za najbezpieczniejszy wybór w ciąży, trafił na czołówki mediów po publikacjach sugerujących możliwy wpływ na rozwój mózgu dziecka. Wiele kobiet zaczęło się wahać, czy sięgnąć po tabletkę nawet przy silnym bólu lub gorączce. Najnowsze dane naukowe przynoszą jednak wyraźne uspokojenie.

W The Lancet Obstetrics, Gynaecology & Women's Health opublikowano właśnie dużą metaanalizę przygotowaną przez zespół badaczy z City St George's, University of London. Autorzy przeanalizowali dostępne dowody i nie znaleźli potwierdzenia, by paracetamol w ciąży zwiększał ryzyko zaburzeń neurorozwojowych u dzieci.

Skąd wzięły się obawy?

Iskrą zapalną były publikacje z września 2025 r. Sugerowały one, że stosowanie paracetamolu w ciąży może wiązać się z nieco wyższym ryzykiem autyzmu czy ADHD. Temat szybko podchwyciły media, często bez szerszego kontekstu metodologicznego. W efekcie część przyszłych matek zaczęła unikać leku, który wcześniej był standardem.

Rzadziej wspominano o ograniczeniach tych badań. Wiele z nich opierało się na deklaracjach pacjentek, nie uwzględniało czynników genetycznych ani środowiska rodzinnego. Nie zawsze było też jasne, czy analizowany jest wpływ samego leku, czy raczej choroby, z powodu której był on stosowany - np. infekcji z gorączką.

Najmocniejsze dane do tej pory

Zespół z Londynu postanowił uporządkować te wątpliwości. Naukowcy przeprowadzili systematyczny przegląd i metaanalizę 43 badań o najwyższej jakości metodologicznej. Porównano w nich ciąże, w których kobiety przyjmowały paracetamol, z tymi, w których po lek nie sięgały.

Szczególnie istotne były badania porównujące rodzeństwo. W takim modelu analizuje się dzieci tej samej matki, z których jedno było narażone na paracetamol w życiu płodowym, a drugie nie. To podejście pozwala w dużym stopniu oddzielić wpływ leku od genów i wspólnego środowiska rodzinnego.

Skala danych była ogromna. Analizy objęły ponad 262 tys. dzieci ocenianych pod kątem autyzmu, ponad 335 tys. w przypadku ADHD i ponad 406 tys. w odniesieniu do niepełnosprawności intelektualnej. Wynik był spójny we wszystkich grupach: nie stwierdzono związku między stosowaniem paracetamolu w ciąży a ryzykiem tych zaburzeń.

Dlaczego wcześniejsze badania mogły alarmować?

Autorzy podkreślają, że wcześniejsze sygnały ostrzegawcze najpewniej wynikały z czynników towarzyszących, a nie z działania samego leku. Chodzi przede wszystkim o predyspozycje genetyczne oraz stan zdrowia matki, taki jak gorączka, infekcja czy przewlekły ból.

- Nasze wyniki sugerują, że wcześniej opisywane powiązania można lepiej wyjaśnić czynnikami genetycznymi lub innymi problemami zdrowotnymi matki, a nie bezpośrednim działaniem paracetamolu - podkreśla prof. Asma Khalil, profesor położnictwa i medycyny matczyno-płodowej w City St George's i główna autorka analizy.

Ekspertka przypomina, że paracetamol pozostaje lekiem pierwszego wyboru w ciąży, zwłaszcza przy bólu i gorączce. - Przekaz jest prosty: paracetamol jest bezpieczny, jeśli stosuje się go zgodnie z zaleceniami. Kobiety w ciąży powinny wiedzieć, że nadal mają bezpieczną opcję leczenia objawów - zaznacza.

Czy to koniec dyskusji?

Badacze ocenili też jakość wszystkich włączonych prac, korzystając z narzędzia QUIPS, które pozwala oszacować ryzyko błędu i stronniczości. Brak związku między paracetamolem a zaburzeniami neurorozwojowymi utrzymywał się także w badaniach o najniższym ryzyku błędu oraz w tych, które obserwowały dzieci przez ponad pięć lat.

Autorzy przyznają, że nie wszystkie pytania dało się rozstrzygnąć. Dostępne dane nie pozwalały dokładnie przeanalizować wpływu dawki, częstości stosowania, trymestru ciąży ani płci dziecka. Mimo to ogólny wniosek pozostaje jasny.

Wyniki analizy są zgodne z zaleceniami największych organizacji medycznych na świecie. Zdaniem autorów to ważny krok w stronę zakończenia niepotrzebnego strachu i niepewności, które w ostatnich miesiącach narosły wokół paracetamolu.

Czytaj także:

Szczepionki nie powodują autyzmu. Jasne stanowisko WHO

Trump atakuje, WHO prostuje: brak związku szczepień i autyzmu