Badanie zrealizowane przez SW Research na zlecenie Grupy Lux Med pokazuje wyraźny paradoks w podejściu Polaków do genetyki. Z jednej strony aż blisko 80 proc. respondentów uważa, że badania genetyczne mogą pomóc zapobiegać chorobom jeszcze przed pojawieniem się objawów. Z drugiej - tylko 7 proc. deklaruje, że posiada dużą wiedzę w tym zakresie.

Rozkład odpowiedzi pokazuje skalę problemu: 40 proc. badanych przyznaje, że ich wiedza jest fragmentaryczna, 23 proc. określa ją jako podstawową i wymagającą pogłębienia, 18 proc. ma jedynie świadomość istnienia takich badań, a 12 proc. nie wie o nich praktycznie nic. Dla zdecydowanej większości społeczeństwa genetyka pozostaje obszarem nie do końca zrozumiałym - mimo że jej znaczenie w medycynie rośnie.

Co Polacy kojarzą z badaniami genetycznymi?

Wśród osób deklarujących jakąkolwiek wiedzę najczęściej pojawiają się trzy skojarzenia: choroby dziedziczne (29 proc.), ocena ryzyka zachorowania (28 proc.) oraz ustalanie pochodzenia i pokrewieństwa (27 proc.).

Jednocześnie badani dostrzegają bardzo konkretne korzyści. 63 proc. wskazuje na możliwość szybszej diagnozy i wcześniejszego rozpoczęcia leczenia, 50 proc. na lepsze dopasowanie terapii i leków, 37 proc. na bezpieczne planowanie potomstwa, a 35 proc. na potencjalne obniżenie kosztów leczenia.

Co ważne, aż 72 proc. respondentów uważa, że badania genetyczne mogą pozytywnie wpłynąć nie tylko na ich zdrowie, ale także na życie ich dzieci i wnuków.

Medycyna spersonalizowana to nie tylko teoria

Z perspektywy medycznej badania genetyczne są dziś jednym z fundamentów rozwijającej się medycyny spersonalizowanej. Analiza DNA pozwala nie tylko ocenić predyspozycje do chorób, ale także przewidywać reakcję organizmu na konkretne leki - co ma duże znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa terapii.

Eksperci zwracają uwagę, że coraz większe znaczenie ma łączenie danych genetycznych z informacjami o stylu życia, środowisku i historii chorób. Dopiero taki całościowy obraz pozwala realnie personalizować profilaktykę i leczenie.

Badanie pokazuje również, że społeczne oczekiwania wobec genetyki są wysokie. Nawet połowa respondentów uważa, że w ciągu najbliższych 10 lat badania genetyczne staną się standardowym elementem wizyty lekarskiej. Wpisuje się to w globalny rozwój technologii sekwencjonowania DNA. Koszty analiz spadają, a możliwości interpretacji danych rosną dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji i dużych zbiorów danych medycznych.

Największe wyzwanie: edukacja

W tym wszystkim jest jeden zasadniczy problem - ludzie. Badania genetyczne są coraz łatwiej dostępne i coraz więcej potrafią pokazać, ale dla wielu osób to wciąż coś odległego, trudnego do zrozumienia, trochę "nie z ich świata". Tej luki edukacyjnej nie sposób wypełnić na pstryknięcie palca.

Czytaj także:

Insulinooporność zwiększa ryzyko aż 12 różnych nowotworów

Nowy wirus powiązany z rakiem jelita grubego