Tego dowiesz się z tego tekstu:

●        Pieniądze i edukacja jako klucz do zmian ponadresortowych

●        Inwestycja w diagnostykę laboratoryjną zamiast drogiej hospitalizacji

●        Medycyna pracy i powszechne testy POZ w walce z ukrytymi chorobami

●        Skoordynowana opieka i odciążenie systemu przez porady pielęgniarskie

“Czas na profilaktykę: zdrowie populacji w centrum polityk publicznych” - to tytuł debaty, która odbyła się podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach. Zorganizowały ją wspólnie Polsko-Niemiecka Izba Przemysłowo-Handlowa oraz Francusko-Polska Izba Gospodarcza. Okazją był raport poświęcony profilaktyce.

Tym razem nie dotyczył on onkologii czy szczepień. Rozmawiano o chorobach niezakaźnych i innych niż onkologiczne, m.in. o chorobach nerek, udarach, niezakaźnych chorobach płuc. Mówiono o roli lekarzy POZ, o medycynie pracy, o ciekawych przykładach na to, żeby zaktywizować Polaków, żeby częściej się badali.

Jak przekonać decydentów do inwestycji w zdrowie

Ale jak sprawić, żeby ten temat profilaktyki stał się na tyle głośny, żeby rząd jednak chciał przeznaczać na to pieniądze i aby te działania były ponad resortowe, a nie były problemem tylko Ministerstwa Zdrowia? - Edukacja, ale nie edukacja w szkole, to znaczy oczywiście też w szkole, ale edukacja prowadzona przez osoby, które się na tym znają w stosunku do decydentów. Należy jak najwięcej paneli zwoływać, jak najwięcej konferencji ze wskazaniem bezpośrednich efektów. Najlepiej z międzynarodowymi specjalistami - uważa Wojciech Konieczny, senator RP, były wiceminister zdrowia.

- Tutaj bym widział zaangażowanie np. Komisji Zdrowia Parlamentu Europejskiego, gdzie rzeczywiście przyjeżdżają osoby i mówią, co się wydarzyło w Hiszpanii, co się wydarzyło w Irlandii, co się wydarzyło na Litwie np. z alkoholem - dodaje. To pokaże już efekty w liczbach, w pieniądzach. - Jeżeli rzeczywiście ktoś mówi, że my we Francji zmniejszyliśmy ilość wydawanych pieniędzy na leczenie jakichś chorób o tyle, no to zaczyna to być elementem zainteresowania - podkreśla Konieczny.

Dalsza część tekstu pod materiałem wideo.

Inwestycja w diagnostykę jako alternatywa dla drogiego leczenia

Debatowano także o wykonywaniu różnych badań. Część z nich jest finansowanych przez NFZ, ale za rzadko Polacy są na nie kierowani. Czasami nie wiedzą, że w ogóle mają taką możliwość.

- Jeśli chodzi o poszerzenie działań profilaktycznych, w tym badań w zakresie diagnostyki laboratoryjnej, które mają służyć prewencji, no to taki przegląd nie jest specjalnie trudny. Mamy wyspecjalizowane organizacje chociażby diagnostów laboratoryjnych, którzy interdyscyplinarnie, są w stanie wskazać, które z tych badań są odpowiednio tanie, są kosztowe efektywne, przynoszą efekty w jakimś horyzoncie czasowym. Oczywiście należy spojrzeć do dokumentów strategicznych, które są opracowane w onkologii, w hematoonkologii, w kardiologii, w neurologii - wymienia prof. Marcin Czech, były wiceminister zdrowia, obecnie Polskie Towarzystwo Farmakoekonomiczne.

- Wszystko to leży na stole, ta wiedza jest dostępna na wyciągnięcie ręki. Oczywiście łączy się to z nakładami finansowymi, ale to jest inwestycja. Inwestycja, która potem przesuwa nas w kierunku zdrowia populacji, w kierunku tych najbardziej opłacalnych metod oddziaływania, a odsuwa nas od tych bardziej kosztochłonnych związanych z opieką specjalistyczną bądź hospitalizacją - tłumaczy prof. Czech.

Badania zleca lekarz. Ale czy zawsze tak musi być? Może niektóre rzeczy mogliby przyjąć diagności? - Rzeczywiście marzymy o tym, aby mogła być wprowadzona laboratoryjna porada diagnostyczna i te dodatkowe kompetencje dla diagnosty. Tam, gdzie widzi taką potrzebę, rzeczywiście opierając się na swojej wiedzy, mógł zlecić takie badanie - podkreśla Monika Pintal-Ślimak, prezes Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych.

Niewykorzystany potencjał medycyny pracy

W przypadku przewlekłej choroby nerek, która występuje aż u 10-11 proc. populacji osób dorosłych, szacuje się, że tylko co dwudziesta osoba ma tego świadomość. Reszta po prostu o tym nie wie. Jakie badania są kluczowe w przypadku choroby nerek? - Profilaktyka jest bardzo prosta. Należy badać dwa parametry. Po pierwsze oszacować jak nerki działają w tej chwili. To badanie się nazywa eGFR. Każde laboratorium w Polsce to badanie wykonuje. Po drugie, oddać poranną próbkę moczu do laboratorium i poprosić o oznaczenie tam stosunku albuminy do kreatyniny. To się nazywa ACR - zwraca uwagę prof. Marcin Adamczak, prezes Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego. Jak sprawić, żeby Polacy się badali? - Tutaj te działania muszą być bardzo wielokierunkowe. W tej chwili to badanie, o którym powiedziałem, czyli ACR, jest dostępne tylko w niektórych placówkach państwowych, które mają opiekę koordynowaną. To badanie nie jest drogie. On kosztuje około 20-25 zł. I co zrobić, żeby było częściej wykonywane? Należy wprowadzić je powszechnie do POZ, aby każdy miał możliwość w ramach swojego budżetu wykonywania tych badań. Wprowadzić je do systemu badań okresowych w medycynie pracy - wyjaśnia prof. Adamczak.

Sebastian Schubert z Polsko-Niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowej (Boehringer Ingelheim) dodaje, że w Polsce na nerki choruje od 3,5 do 4 mln Polaków, ale tylko 5 proc. jest zdiagnozowanych. - Czyli 95 proc. z tych 4 mln Polek i Polaków, chodzi po prostu nieświadomych, że mają postępującą chorobę nerek - mówi Schubert. Jego zdaniem niewykorzystany potencjał ma w badaniach medycyna pracy. - Każdy z nas pracujących albo jak zmienia pracę, albo co 2-3 lata okresowo chodzi do lekarza medycyny pracy. Dedykowany jest na to cały jeden dzień i to jest niewykorzystany potencjał, bo my zwykle idziemy zbadać swój wzrok, a z paluszka mamy cholesterol i cukier. I to wszystko. A ten jeden cały dzień można wykorzystać tak na dobrą sprawę na screening i przegląd naszego zdrowia - uważa. Marzy mu się wprowadzenie prawdziwych zachęt dla Polaków, żeby inwestowali we własne zdrowie. Chodzi tu o odliczenia podatkowe, odliczenia od dochodu, czyli formalne zachęty podatkowe.

Młodzi pacjenci zagrożeni udarami i przewlekłymi chorobami płuc

Ale wiele statystyk w przypadku chorób wypada nieciekawie. - Szacuje się obecnie, że w przeciągu najbliższych 20 lat zapadalność na udary wzrośnie o około 30%. Dość powiedzieć, że już w tej chwili globalnie na całym świecie rocznie 7 mln osób umiera z tego powodu. Jeżeli spojrzymy z kolei na Polskę, to tu jest ciekawa rzecz do odnotowania, bo mamy około 90 tysięcy przypadków związanych z udarami, a 30 proc. z tych osób to są osoby poniżej 65. To jest przerażające, bo ta granica wieku się stopniowo obniża i teraz to są osoby, które są w wieku produkcyjnym - podkreśla Marcin Mucha z Polsko-Niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowej (Bayer). - Kompleksowa, skoordynowana opieka w ramach standaryzowanych metod analizy stanu pacjenta, kontroli też czynników ryzyka, które się pojawiają już po pierwszym udarze, byłaby kluczowa jednak do tego, żebyśmy mogli mówić o całym takim szerokim podejściu do profilaktyki. Bo tego oczywiście brakuje - dodaje Mucha.

Podobnie jest w przypadku chorób płuc. Sylwia Bakuła z Francusko-Polskiej Izby Gospodarczej (Sanofi) podkreśla, że choroby niezakaźne płuc, w tym POCHP, są obecnie trzecią przyczyną zgonów na świecie. - Mamy deklarację o onkologii i hematologii, że teraz będzie ministerstwo nad tym pracowało. Mamy plan kardiologiczny, na poziomie europejskim i lokalnie. A te choroby płuc, które gdzieś tam istnieją i tak właściwie POCHP, zaczyna być diagnozowane u coraz młodszych pacjentów. To są osoby czterdziestoletnie, które tak naprawdę przez wiele lat jeszcze powinny być aktywnymi członkami społeczeństwa.

Ale to nie koniec z pomysłami na poprawienie zdrowia pacjentów. Jeszcze większą rolę do odegrania w przypadku profilaktyki mogłyby mieć także pielęgniarki. - Istnieje już porada pielęgniarska, która jest w ogóle niewykorzystywana. Ona funkcjonuje od 2019 r. jako świadczenie, w koszyku świadczeń gwarantowanych. I to jest miejsce, gdzie pacjent nie musiałby czekać na wizytę do specjalisty, tylko ta wizyta mogła być regularna i dawać stały kontakt z pielęgniarką, szczególnie w profilaktyce wtórnej, w kardiologii, w ginekologii położnej, czy w endokrynologii. Także jest to niewykorzystany potencjał. Pielęgniarki dostają mnóstwo zadań, często poniżej kompetencji, w rejestracji, w różnych innych miejscach i szkoda tego potencjału oraz środków wydawanych, żeby pielęgniarki i położne wykonywały czynności poniżej kompetencji, podczas gdy mogłyby naprawdę edukować pacjentów - kończy Dorota Ronek z Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych.