Podczas XXXIV Forum Ekonomicznego w Karpaczu odbył się panel poświęcony roli profilaktyki w systemie ochrony zdrowia. Eksperci zgodnie podkreślali, że przesunięcie akcentu z leczenia na zapobieganie chorobom to nie wybór, ale konieczność.

Dyskusję poprowadziła Ewa Kurzyńska, redaktor naczelna „Długo i Szczęśliwe”, a w panelu udział wzięli: Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej; Krzysztof Kępiński, członek zarządu i dyrektor relacji zewnętrznych GSK; prof. Agnieszka Mastalerz-Migas, prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej; Bogdan Falkiewicz, principal w IQVIA; Igor Grzesiak, wiceprezes Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej; Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny oraz Sebastian Łaźniak, założyciel Cogito Med.

Zdrowie zaczyna się od zapobiegania

Każda choroba niesie ze sobą cierpienie i koszty. Tymczasem wiele z nich można powstrzymać, zanim w ogóle się pojawią. Profilaktyka – czy to poprzez szczepienia, zdrową dietę czy aktywność fizyczną – jest jednym z najskuteczniejszych sposobów na poprawę zdrowia publicznego. Podczas Forum w Karpaczu eksperci podkreślali, że to nie modny slogan, lecz ekonomicznie uzasadniona strategia.

– Badania prowadzone m.in. w Holandii i Ameryce Północnej pokazują, że każde zainwestowane 1 euro w szczepienia może przynieść nawet 19–26 euro oszczędności – przypomniano na początku dyskusji. To nie tylko mniej hospitalizacji, ale też mniejsze obciążenie dla całego systemu ochrony zdrowia. Mimo tak jednoznacznych danych, w Polsce wciąż zmagamy się z nieufnością wobec szczepień. Antyszczepionkowe narracje, zdaniem ekspertów, są realnym zagrożeniem dla zdrowia publicznego – szczególnie dla osób, które z przyczyn medycznych same zaszczepić się nie mogą.

Wyzwania polskiej profilaktyki

Dziś na profilaktykę przeznacza się w Polsce zbyt małe środki. To nie tylko problem finansowy, ale też bariera mentalna. – Sceptycyzm dorosłych wobec szczepień wciąż hamuje rozwój programów ochronnych – wskazywali uczestnicy debaty. Ogromne znaczenie mają placówki podstawowej opieki zdrowotnej, które powinny być centrum działań profilaktycznych. Wspierać je mogą refundacje, ułatwiony dostęp do szczepionek czy inicjatywy takie jak program „Moje Zdrowie”.

Niepokojące dane dotyczą zwłaszcza dzieci i młodzieży. W pierwszym roku życia poziom wyszczepialności sięga 94 proc., ale później regularnie spada. Symbolicznym przykładem są szczepienia przeciw HPV – do programu zgłosiło się jedynie 40 proc. szkół, podczas gdy celem jest objęcie co najmniej 60 proc. populacji.

Edukacja – fundament zmian. Edukacja zdrowotna potrzebna na już

Dlaczego młodzi ludzie unikają szczepień i profilaktyki? Zdaniem ekspertów kluczowa jest edukacja. – Wiedza o zdrowiu musi być przekazywana od najmłodszych lat i w atrakcyjny sposób – podkreślano w Karpaczu.

Nowy szkolny przedmiot „Edukacja zdrowotna” ma szansę zmienić tę sytuację. Ale biorący udział w panelu eksperci podkreślili, że edukacja to nie tylko szkoła. To także kampanie społeczne, działania lekarzy rodzinnych i rodziców. Profilaktyka nie ogranicza się bowiem wyłącznie do szczepień – to także aktywność fizyczna, zdrowa dieta i umiejętność dbania o dobrostan psychiczny.

Również pandemia COVID-19 pokazała, że zmiany są możliwe i potrzebne. To trakcie jej trwania wprowadzono szczepienia w aptekach, rozszerzono kompetencje pielęgniarek czy zwiększono refundacje. – Te rozwiązania muszą zostać utrzymane i rozwijane, by nie były tylko chwilowym eksperymentem – zgodzili się uczestnicy debaty.

Wspólny front dla zdrowia

Podsumowanie dyskusji było jednoznaczne: skuteczna profilaktyka wymaga współpracy ponad podziałami. Ministerstwa, placówki medyczne, szkoły, samorządy i organizacje pacjentów muszą działać razem. – Tylko wtedy profilaktyka stanie się realnym filarem ochrony zdrowia, a nie pustym hasłem – podkreślano w Karpaczu.

Przesunięcie akcentów z leczenia na zapobieganie chorobom to dziś nie wybór, lecz konieczność. A im szybciej to zrozumiemy, tym mniej dramatycznych kosztów – zdrowotnych i finansowych – przyjdzie nam zapłacić w przyszłości.

Fot. Forum Ekonomiczne w Karpaczu

Czytaj także:

NIK: Wydatki na dializy rosną, a profilaktyka chorób nerek kuleje

Kioski profilaktyczne NFZ – co to takiego i dlaczego warto je znać?