O tym, że PSL szykuje kompleksowy projekt reformy systemu ochrony zdrowia w sierpniu 2025 r. opowiadał naszej redakcji Marek Sawicki z PSL.

- Przed świętami Klub PSL złożył projekt ustawy naprawczej systemu ochrony zdrowia - poinformował dziś na konferencji Marek Sawicki z PSL. Faktycznie jest już na stronach sejmowych, a na dole tekstu daliśmy link, gdzie można zgłaszać do tych pomysłów uwagi.

Sawicki przyznał, że ludowcy chcieli by był to projekt rządowy. - Projekt był także konsultowany z minister zdrowia i ministrem Berkiem [red. Maciej Berek to minister nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu Polski]. Minister zasugerowała ścieżkę poselską. Najwyraźniej nieco zabrakło jej odwagi - stwierdził. W praktyce jednak nie o samą odwagę zapewne chodzi, choć zaprezentowane rozwiązania za poprzednich rządów PO były dyskutowane i wiele osób uważało wtedy, że zostaną zaprezentowane przez rząd Tuska. Ale odwagi zabrakło... premierowi.

PSL obiecuje krótsze kolejki i więcej pieniędzy na leczenie, a by to osiągnąć proponuje m.in. zmiany w wynagrodzeniach pracowników sektora ochrony zdrowia, dofinansowanie systemu m.in. poprzez przeniesienie części zadań, ale również pieniędzy z ZUS do NFZ, ulgi podatkowe oraz stworzenie sieci tzw. szpitali wiodących. 

Co z płacami medyków? PSL chce zakończyć działania obecnego mechanizmu podnoszenia płac w sektorze ochrony zdrowia w tym samym tempie, co wzrost średniej płacy w gospodarce. Podwyżki miałyby uwzględniać wskaźnik inflacyjny plus 20 proc. wzrostu realnego przyrostu przeciętnego wynagrodzenia. Byłyby - jak chce zresztą i MZ - od 1 stycznia, a nie lipca, jak obecnie. Ustawa ma wejść w życie co do zasady z dniem 1 stycznia 2027 r., ale sam zapis zmieniający kwestię podwyżek medyków szybciej.

Bez zmian - jak przekonywano - system się nie obejdzie. - Luka finansowa w ochronie zdrowia wzrasta; w 2028 r. wyniesie 90 mld zł - powiedział Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich. Z jego szacunków wynika, że choć NFZ ma na ten rok zaplanowane 221 mld zł w planie finansowym, to luka względem rzeczywistych potrzeb wynosi 18-23 mld zł.

Warto też dodać, że ludowcom zdrowie przynajmniej teoretycznie jest szczególnie bliskie, bo szef partii, Władysław Kosiniak-Kamysz, to lekarz i kiedyś wymieniało się go jako potencjalnego szefa resortu zdrowia (ale nie za tej koalicji). Co więcej, jego ojciec, Andrzej Kosiniak-Kamysz, również lekarz, był wiceszefem resortu zdrowia w 1989 r. w rządzie Mieczysława Rakowskiego, a w latach 1989-1991 ministrem zdrowia i opieki społecznej u premiera Tadeusza Mazowieckiego.

Jak ludowcy opisują stan obecny i swoje plany?

Polska ochrona zdrowia działa dziś na granicy wydolności. Kolejki rosną. Koszty rosną jeszcze szybciej. Zaufanie spada. Coraz więcej osób staje przed fałszywym wyborem: czekać miesiącami albo zapłacić prywatnie. To nie jest wybór. To systemowa porażka. Dziś pacjent nie pyta już: „gdzie się leczyć?”, tylko: „czy zdążę się leczyć na czas?”. System przypomina pacjenta, który od dawna wymaga leczenia przyczynowego, a nie tylko łagodzenia objawów - czytamy na stronie PSL.

PSL proponuje zmianę zasad gry. Nie tylko więcej pieniędzy, ale lepsze zarządzanie i realną kontrolę nad systemem.

- Chcemy uszczelnić system, lepiej wykorzystywać dostępne środki i wspierać tych, którzy już dziś odciążają publiczną opiekę zdrowotną - podkreśla posłanka Urszula Pasławska.

Efekt ma być prosty: krótsze kolejki, lepszy dostęp do leczenia i większa przewidywalność dla pacjenta.

Pierwsza zmiana: więcej pieniędzy i lepsze zarządzanie nimi. PSL proponuje przeniesienie składki chorobowej z ZUS do NFZ. To ok. 6 mld zł rocznie więcej dla systemu.

- Chodzi o to, aby środki trafiały tam, gdzie realnie pomagają pacjentom - zaznacza poseł Marek Sawicki.

Łącznie zmiany mogą zwiększyć dostępne środki nawet o 25 mld zł rocznie. To oznacza więcej dostępnych wizyt, krótszy czas oczekiwania i realną szansę na leczenie wtedy, kiedy jest potrzebne - nie za kilka miesięcy.

Druga zmiana: ulga podatkowa - 10 proc. odpisu od PIT dla osób korzystających z prywatnych usług medycznych.

Ulga:

• upraszcza rozliczenia,

• ogranicza szarą strefę,

• pozwala lepiej rozpoznać potrzeby zdrowotne Polaków.

To prosta zasada: jeśli odciążasz system publiczny, państwo nie powinno cię za to karać - tylko wspierać. Dla pacjenta to niższe koszty leczenia i większa swoboda wyboru.

Trzecia zmiana: nowa organizacja szpitali.

Plan zakłada utworzenie ok. 49 ośrodków koordynujących, współpracujących z siecią szpitali powiatowych.

- Szpitale powinny współpracować, a nie konkurować o przetrwanie - podkreśla Urszula Pasławska.

Zamiast chaosu - jasna ścieżka leczenia i realna koordynacja na poziomie regionu. Dla pacjenta oznacza to jedno: trafia szybciej we właściwe miejsce i nie traci czasu na błądzenie po systemie.

Odpowiedzialność i przewidywalność

Projekt zakłada zwiększenie nakładów na ochronę zdrowia do 8,8 proc. PKB oraz bardziej przewidywalny mechanizm wzrostu wynagrodzeń. To więcej środków, ale też większa odpowiedzialność za ich wydawanie. Daje to stabilność systemu i pewność, że pomoc będzie dostępna nie tylko dziś, ale także za rok i za pięć lat.

Bo zdrowie nie może zależeć od szczęścia. Ani od znajomości. Ani od grubości portfela.

PSL proponuje rozwiązania, które mają działać długofalowo - stabilnie, przewidywalnie i zawsze z myślą o pacjencie.

Proponowane rozwiązania legislacyjne

W odpowiedzi na zdiagnozowane problemy projekt ustawy wprowadza szereg skoordynowanych zmian w wielu ustawach, mających na celu kompleksowe uzdrowienie systemu. Główne kierunki interwencji to:

1. Integracja zarządzania ryzykiem choroby i procesem leczenia: Projekt przewiduje fundamentalną zmianę polegającą na przeniesieniu z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) do NFZ kompetencji związanych z zarządzaniem świadczeniami pieniężnymi z tytułu czasowej niezdolności do pracy (ubezpieczenie chorobowe). Celem jest stworzenie silnych bodźców do optymalizacji procesu leczenia, skrócenia okresów absencji chorobowej i racjonalizacji wydatków poprzez powiązanie odpowiedzialności za koszty leczenia i koszty zasiłków w jednej instytucji - NFZ. W ramach tej zmiany NFZ przejmie zadania dotyczące:

   • kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy i wykorzystywania zwolnień lekarskich,

   • upoważniania lekarzy i innych osób do wystawiania zaświadczeń lekarskich (e-ZLA),

   • prowadzenia postępowań i wydawania decyzji administracyjnych w sprawach prawa do zasiłków chorobowych i świadczeń rehabilitacyjnych, ich wysokości oraz zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W tym celu w strukturach NFZ zostaną utworzone odpowiednie komórki orzecznictwa lekarskiego (lekarze inspektorzy, komisje lekarskie), a ustawa przewiduje przepisy przejściowe dotyczące m.in. pierwszeństwa w zatrudnieniu dla dotychczasowych lekarzy orzeczników ZUS.

   2. Racjonalizacja wzrostu kosztów wynagrodzeń w sektorze ochrony zdrowia: Projekt modyfikuje mechanizm corocznej waloryzacji najniższych wynagrodzeń zasadniczych pracowników podmiotów leczniczych. Dotychczasowe powiązanie ze wzrostem przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, generujące znaczną i trudną do przewidzenia presję kosztową, zostaje zastąpione nowym rozwiązaniem:

   • W ustawie określone zostaną kwoty bazowe najniższych wynagrodzeń zasadniczych dla poszczególnych grup zawodowych na dzień 1 lipca 2025 r. (w załączniku do ustawy).

   • Corocznie, od 1 stycznia, wynagrodzenia te będą podlegały waloryzacji w oparciu o ostatni znany wskaźnik waloryzacji emerytur i rent ogłaszany przez ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego. Utrzymany zostanie przy tym mechanizm negocjacji i zawierania porozumień ze stroną społeczną (lub decyzji kierownika/podmiotu tworzącego w razie braku porozumienia) co do sposobu wdrożenia podwyżek w danym podmiocie leczniczym. Oczekuje się, że zmiana ta spowolni tempo wzrostu kosztów osobowych, czyniąc je jednocześnie bardziej przewidywalnym i powiązanym ze wskaźnikami stosowanymi w innych obszarach sektora publicznego.

   3. Zmniejszenie obciążeń pacjentów i zwiększenie transparentności systemu: Projekt wprowadza istotne zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), mające na celu zmniejszenie obciążenia finansowego obywateli ponoszących prywatne wydatki na zdrowie oraz zwiększenie transparentności przepływów finansowych w systemie:

   • Wprowadzenie nowej ulgi podatkowej, tzw. „ulgi zdrowotnej” (nowy art. 27h w ustawie o PIT). Umożliwi ona podatnikom odliczenie od podatku dochodowego (obliczonego wg skali lub liniowo) kwoty równej 10 proc. wartości poniesionych i udokumentowanych wydatków na cele rehabilitacyjne, wyroby medyczne i specjalne środki żywieniowe nabyte na receptę, świadczenia zdrowotne oraz usługi opiekuńcze. Ulga będzie przysługiwała na wydatki poniesione na rzecz podatnika, jego krewnych w linii prostej, rodzeństwa, członków rodziny we wspólnocie domowej lub innych osób na utrzymaniu. Ustawa określa warunki skorzystania z ulgi, m.in. wyłączenie wydatków już sfinansowanych ze środków publicznych (np. NFZ, PFRON) lub zakładowych funduszy. Rozliczenie ulgi ma być w miarę możliwości zautomatyzowane poprzez integrację z systemem informacji w ochronie zdrowia (SIM/CeZ) – dane o wydatkach zarejestrowanych w systemie będą przekazywane do Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) i udostępniane podatnikowi w usłudze e-PIT. W przypadku usług nieewidencjonowanych w SIM/CeZ (np. opiekuńczych od osób fizycznych), wymagana będzie faktura. Wprowadzenie ulgi ma nie tylko bezpośrednio zmniejszyć koszty ponoszone przez pacjentów, ale także stworzyć silną zachętę do korzystania z legalnie działających podmiotów i dokumentowania wydatków, co ma przyczynić się do ograniczenia szarej strefy i zwiększenia wpływów podatkowych. Gromadzone dane o wydatkach prywatnych posłużą też do tworzenia bardziej precyzyjnych map potrzeb zdrowotnych.

   • Wyłączenie z przychodu pracownika podlegającego opodatkowaniu PIT wartości świadczeń zdrowotnych i usług rehabilitacyjnych finansowanych przez pracodawcę w sposób ryczałtowy (abonamenty medyczne) oraz innych świadczeń zdrowotnych finansowanych przez pracodawcę objętych nową ulgą (nowy ust. 4a w art. 12 ustawy o PIT). Ma to na celu ujednolicenie traktowania podatkowego popularnych benefitów pracowniczych i dalsze zmniejszenie obciążeń obywateli.

PRZEPISY WPROWADZAJACE INSYTYTUCJE KOOORDYNACJI OPIEKI SZPITALNEJ PRZEZ SZPITAL WIODĄCY

Projektowany art. 1 pkt 6 ustawy o działalności leczniczej

Projektowany przepis poszerza katalog materii uregulowanej ustawą o zasady koordynacji opieki szpitalnej przez szpitale wiodące oraz wyznaczania szpitali wiodących i szpitali podległych.

Projektowany art. 2 ustawy o działalności leczniczej

Zmiany w art. 2 polegają na dodaniu definicji.

Zgodnie z pkt 9a przez szpital podległy rozumie się szpital należący do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 95l ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 z późn. zm., który została przyporządkowany do szpitala wiodącego w celu koordynacji zapewnienia opieki szpitalnej przez ten szpital wiodący. Szpitalem podległym będzie mógł być zatem tylko szpital zaliczony do tzw. sieci szpitali.

Szpital wiodący (pkt 9b) został zdefiniowany jako szpital dla którego podmiotem tworzącym jest marszałek województwa, który został wyznaczony zgodnie z ustawą do sprawowania koordynacji zapewniania, wraz z przyporządkowanymi szpitalami podległymi, opieki szpitalnej w województwie albo na określonym obszarze województwa.

Ponadto, w celu większej przejrzystości przepisów proponuje się zdefiniować „opiekę szpitalna” (art. 2 ust. 1 pkt 2a).

Projektowany art. 41 i art. 43 ustawy o działalności leczniczej

W przypadku, gdy szpital wiodący jest prowadzony przez podmiot leczniczy w formie  spółki kapitałowej, w art. 41 ust. 3 proponuje się, aby w jej radzie nadzorczej zasiadali przedstawiciele szpitali podległych. Dzięki temu punkt widzenia szpitali podległych będzie mógł być lepiej reprezentowany. 

W celu zapewnienia lepszej wymiany informacji i sprawniejszej koordynacji opieki szpitalnej proponuje się, aby w radach społecznej szpitali wiodących i szpitali podległych znaleźli się przedstawiciele tych szpitali (art. 43).

Projektowany art. 92b, art. 92l i załącznik do ustawy o działalności leczniczej

W projektowanym przepisie art. 92b ust. 1 zawarty jest główny zamysł ustawy, czyli utworzenie w każdym województwie obszarów koordynacji opieki szpitalnej. Koordynacja ma być realizowana przez wyznaczone szpitale wiodące i przyporządkowane im szpitale podległe.

Strukturę tak zbudowanego  systemu koordynacji określi marszałek województwa, który w zarządzeniu wskaże obszary koordynacji, szpitale wiodące i przyporządkowane każdemu ze szpitali wiodących szpitale podległe. W celu zapewnienia odpowiedniej skali obszarów koordynacji, maksymalną liczbę szpitali wiodących w województwach powinna określać sama ustawa (załącznik do ustawy o działalności leczniczej).

Należy podkreślić, że system koordynacji - zgodnie z projektem - obejmuje jedynie szpitale samorządowe: wojewódzkie i powiatowe (art. 92b ust. 2). Poza systemem pozostaną zatem szpitale resortowe, uczelniane i inne. Objęcie systemem koordynacji tylko szpitali wojewódzkich i resortowych podyktowane jest tym, że te inne szpitale mają zupełnie inny status prawny, a także pełnią także inne funkcje poza świadczeniem opieki szpitalnej ogółowi społeczeństwa.

Marszałek województwa (zob. art. 92b ust. 3) będzie zatem mógł wyznaczyć do pełnienia roli szpitala wiodącego jedynie szpital, dla którego jest podmiotem tworzącym albo w którym województwo posiada większość akcji lub udziałów w spółce prowadzącej szpital, który ma pełnić funkcje szpitala wiodącego. Z kolei szpitalami podległymi będą mogły być zarówno szpitale marszałkowskie, jak i szpitale powiatowe, bez względu na to, czy są samodzielnymi zakładami opieki zdrowotnej czy spółkami kapitałowymi z większościowym udziałem samorządu wojewódzkiego albo powiatowego. Przepis art. 92b ust. 4 określa zawartość zarządzenia marszałka.

Zgodnie z projektowanym art. 92l ustawy o działalności leczniczej, przepisy projektowanego rozdziału 5 tej ustawy dotyczące powiatów i ich organów stosuje się odpowiednio do związków jednostek samorządów terytorialnych i ich organów.

Projektowany art. 92c ustawy o działalności leczniczej

Projektowany art. 92c ustawy o działalności leczniczej określa procedurę zatwierdzania zarządzenia marszałka przez sejmik wojewódzki. Jeżeli zarządzenie marszałka (projekt) nie zostanie zatwierdzone przez sejmik, to w myśl projektowanego ust. 2 marszałek będzie mógł ponownie przedłożyć zarządzenie sejmikowi albo przedłożyć zarządzenie innej treści. Gdy druga próba zdobycia akceptacji sejmiku nie powiedzie się, to w myśl ust. 4, zarządzenie będzie zastąpione rozporządzeniem ministra do spraw zdrowia. Taka procedura powinna wykluczyć możliwość blokowania projektowanej reformy, a jednocześnie zapewnić autonomię poszczególnym samorządom wojewódzkim.

Uchwała sejmiku (rozporządzenie ministra ds. zdrowia) powinna być ważna 10 lat. Taki okres wydaje się z jednej strony zapewniać stabilność działania szpitali, a z drugiej pozwala na reagowanie na zmiany potrzeb zdrowotnych w średnim okresie (art. 92c ust. 3). Kolejne zarządzenie marszałek powinien przedstawić sejmikowi do zatwierdzenia w 9. roku obowiązywania poprzedniej uchwały (rozporządzenia ministra ds. zdrowia).

Projektowany art. 92d ustawy o działalności leczniczej

Z uwagi na konieczność sprawnego przeprowadzenia reformy i w istocie brak ostatecznego charakteru (wymóg zatwierdzenia przez sejmik), zarządzenie ministra nie powinno być zaskarżalne do sądu administracyjnego. Z kolei sama uchwała, w związku z autonomią samorządu wojewódzkiego, powinna być zaskarżalna tylko z uwagi na uchybienia natury proceduralnej albo rażące wykroczenie przeciwko celowej regulacji (art. 92d).

Projektowany art. 92e ustawy o działalności leczniczej

W projektowanym przepisie art. 92e przewidziano procedurę przekazania szpitali, które zostały wyznaczone do pełnienia funkcji szpitala podległego przez powiaty do województw. Podobnie jak w przypadku obecnie uregulowanej w ustawie zmiany podmiotu tworzącego samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, przekazanie szpitala w projekcie oparte jest na porozumieniu. Oczywiście, porozumienie może dotyczyć tylko bardziej szczegółowych kwestii, ponieważ sam obowiązek zawarcia porozumienia jest konsekwencją wyznaczenia danego szpitala jako szpitala podległego. Marszałek i odpowiedni starostowie powinni zawrzeć porozumienie w 3 miesiące od wejścia w życie uchwały sejmiku zatwierdzającej zarządzenie marszałka lub rozporządzenia ministra ds. zdrowia.

Z uwagi na różnorodność form prawnych prowadzenia „szpitali powiatowych” w ust. 2 przewiduje się trzy sposoby „przekazania”. Przede wszystkim możliwa jest jedynie zmiana podmiotu tworzącego ze starosty na marszałka województwa. W przypadkach bardziej złożonych odpowiednie może być wydzielenie składników majątkowych związanych z działalnością szpitala wyznaczonego do pełnienia funkcji szpitala podległego i przekazanie ich podmiotowi leczniczemu, dla którego podmiotem tworzącym jest marszałek województwa albo nawet specjalnie w tym celu utworzonemu nowemu podmiotowi leczniczemu. Trzecim sposobem, który nie wymaga dalszych rozbudowanych regulacji, jest po prostu nieodpłatne zbycie akcji lub udziałów powiatu na rzecz województwa. Minimalną zawartość porozumienia określa projektowany art. 92e ust. 3. Dalsze przepisy tego artykułu dotyczą kwestii majątkowych (nieruchomości - ust. 4, ruchomości - ust. 5 oraz uprawnień, wierzytelności i zobowiązań - ust. 6). Przepis art.7 nakazuje odpowiedni podział zobowiązań, gdy pierwotnie nie był on związany tylko z działalnością szpitala wyznaczonego do pełnienia funkcji szpitala podległego (ust. 7).

Projektowany art. 92f ustawy o działalności leczniczej

Projektowany art. 92f zapewnia ciągłość stosunków pracy w szpitalach podległych, zarówno dla zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, jak i w ramach stosunku pracy na podstawie powołania.

Projektowany art. 92g ustawy o działalności leczniczej

Projektowany przepis art. 92g określa kompetencje kierownika szpitala wiodącego do koordynacji udzielania opieki szpitalnej przez szpital wiodący i przyporządkowane szpitale podległe (ust. 1). Podstawowym dokumentem służącym koordynacji jest plan koordynacji (ust. 2 i 3). W tym planie powinny się znaleźć: potrzeby zdrowotne i wyzwania organizacji opieki szpitalnej wymagające podjęcia koordynacji między szpitalem wiodącym a szpitalami podległymi; działania w obszarze koordynacji, wraz z planowym rokiem lub latami, w których będą realizowane; podmioty odpowiedzialne za realizację działań; szacunkowe koszty działań; oczekiwane rezultaty wynikające z realizacji działań; wskaźniki realizacji poszczególnych działań. Kierownik szpitala wiodącego obowiązany będzie przesłać plan zainteresowanym podmiotom i organom, tj. kierownikom szpitali podległych; starostom powiatów, w których szpitale podległe prowadzą działalność leczniczą; wojewodzie; dyrektorowi właściwego oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.

Projektowany art. 92h ustawy o działalności leczniczej

W celu realizacji planu koordynacji. Kierownik szpitala wiodącego musi być wyposażony w odpowiednie uprawnienia do realizacji planu. Dlatego w projektowanym art. 92h ust. 1 przewidziano możliwość wydawania poleceń kierownikom szpitali podległych, ale tylko w ściśle określonych sprawach. Z kolei w ust. 2 przewidziano, że kierownik szpitala wiodącego może zdecydować o pełnieniu w imieniu i na rzecz szpitali podległych funkcji centralnego zamawiającego lub prowadzeniu wspólnych postępowań o udzielenie zamówień publicznych.

W celu jednoznacznego zakreślenia uprawnień do koordynacji, w projektowanym ust. 4 wyraźnie wskazano obszary, które są wyłączone z zakresu koordynacji, tj. przeprowadzania konkursów na stanowiska kierownika szpitala podległego, zastępcy kierownika szpitala podległego, ordynatora, naczelnej pielęgniarki lub przełożonej pielęgniarek i pielęgniarki oddziałowej; wykonywania czynności z zakresu prawa pracy wobec pracowników szpitala podległego; zawierania, zmiany lub rozwiazywania umów cywilnoprawnych z osobami zatrudnionymi w szpitalu podległym; udziału w konkursach ofert, rokowaniach i zawieraniu umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej; udziału w zorganizowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia wspólnych postępowaniach na zakup leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych przysługujących świadczeniobiorcom; działalności leczniczej: w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne inne niż szpitalne; w rodzaju ambulatoryjne świadczenia zdrowotne; w zakresie świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej (tj. poza opieką szpitalną).

Projektowany art. 92i ustawy o działalności leczniczej

W kontekście gospodarki finansowej istotna jest koordynacja inwestycji i organizacji pracy szpitali podległych i szpitali wiodących. Dlatego w art. 92i ust. 1 zobowiązuje się kierowników szpitali podległych do zasięgania opinii kierownika szpitala wiodącego co do celowości:

1) utworzenia nowych jednostek lub komórek organizacyjnych zakładu leczniczego;

2) wykonania robót budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 i 1080);

3) nabycia, wynajęcia lub innego sposobu pozyskania wyposażenie zakładu leczniczego podmiotu leczniczego;

4) nabycia, wynajęcia, wydzierżawienia lub obciążenia nieruchomości lub innego składnika mienia służącego działaniu szpitala podległego;

5) likwidacji, podziału, połączenia lub utworzenia komórki organizacyjnej zakładu leczniczego udzielającej opieki szpitalnej.

Co istotne, zgodnie z ust. 2 opinia kierownika szpitala wiodącego winna być załączona do dokumentacji danego zamierzenia kierownika szpitala podległego, aby inne organy i podmioty mogły się z nią zapoznać w ramach innych procedur (np. rady nadzorcze czy rady społeczne). Dokonanie tych podstawowych działań będzie ostatecznie musiało być zatwierdzone przez marszałka województwa (ust. 3).

Oczywiście, kierownik szpitala podległego będzie mógł zwrócić się o opinie do kierownika szpitala wiodącego także w innych sprawach (ust. 4).

Projektowany art. 92j i art. 92k ustawy o działalności leczniczej

W myśl projektowanego art. 92j ustawy o działalności leczniczej przy marszałku zostanie powołana wojewódzka rada koordynacji. W jej skład wejdą m.in. przedstawiciele szpitali podległych.

Głównym zadaniem rady ma być doradzanie marszałkowi i opiniowanie sposobu realizacji koordynacji przez kierownika szpitala wiodącego (art. 92k). Jeżeli wojewódzka rada koordynacji ponownie wyda w sprawie negatywną opinię, jej przewodniczący przekazuje opinię wraz z poleceniem albo decyzją kierownika szpitala wiodącego albo wnioskiem kierowania szpitala podległego marszałkowi województwa w celu przedłożenia sejmikowi województwa. Sejmik województwa w drodze uchwały zatwierdza albo odmawia zatwierdzenia polecenia lub decyzji kierownika szpitala wiodącego albo wniosku kierownika szpitala podległego w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania opinii wojewódzkiej rady koordynacji (ust. 3).

Zmiany w ustawie o samorządzie wojewódzkim

Zmiany art. 2 ustawy o samorządzie wojewódzkim uzupełniają katalog wyłącznych kompetencji sejmiku wojewódzkiego do uchwały dotyczące systemu koordynacji opieki szpitalnej.

Z kolei zmiana w art. 3 w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dodaje wojewódzką radę koordynacji do katalogu odbiorców projektu wojewódzkiego planu transformacji. Ta zmiana odzwierciedla próbowane zmiany w ustawie o działalności leczniczej.

Zmiany w ustawie – Prawo restrukturyzacyjne

Projektowany art. 4 przewiduje wyłączenie możliwości restrukturyzacji samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej. Ten przepis ma na celu usunięcie niepewności prawnej, jaka wynika z rozbieżnego orzecznictwa. Niepewność prawa pociąga za sobą dodatkowe ryzyka dla finansowania opieki zdrowotnej i dlatego powinna być w sposób jednoznaczny przesadzona tak, aby zabezpieczyć podmioty lecznicze przed zwiększonym ryzykiem. Dopuszczenie bowiem do restrukturyzacji, czyli często umorzenia długów, oznacza  bowiem, że samodzielne publiczne podmioty lecznicze staną się bardziej ryzykownymi kontrahentami, a zatem będą musiały ponieść dodatkowe koszty.

Termin na przedstawienie pierwszego zarządzenia przez marszałka sejmikowi

Marszałek województwa w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy przedstawia sejmikowi województwa pierwsze zarządzenie w sprawie wyznaczenia szpitali wiodących i szpitali podległych.

Wymóg zgody marszałka na likwidację, przekształcania i zbywania powiatowych oraz innych czynności na majątku SPZOZ

W celu stworzenia warunków do wprowadzenia systemu koordynacji opieki szpitalnej, w art. 6 proponuje się wprowadzić wymóg zgody marszałka na:

1) likwidacja samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, który prowadzi szpital, dla którego podmiotem tworzącym jest starosta;

2)  rozwiązanie na mocy uchwały wspólników spółki kapitałowej prowadzącej szpital, która została utworzona przez powiat albo do którego ten powiat przystąpił i w którym posiada udziały albo akcje reprezentujące co najmniej 51 proc. kapitału zakładowego, a w przypadku prostej spółki akcyjnej – co najmniej 51 proc. ogólnej liczby akcji tej spółki;

3)  zbycie przez powiat udziałów lub akcji w spółce, o której mowa w pkt 2;

4) przekształcenie lub likwidacja podmiotu leczniczego w formie jednostki budżetowej prowadzącego szpital, który został utworzony przez radę powiatu.

Podobnie, zgody marszałka powinny być wymagane przy zbyciu, oddaniu w dzierżawę, najmie, użytkowaniu oraz użyczeniu aktywów trwałych (art. 7).

Z tych samych powodów przez pierwsze 4 lata wyłączona powinna być możliwość przekształcania powiatowych szpitali w spółki kapitałowe (art. 8).

III. Przewidywane skutki regulacji

Wdrożenie kompleksowego pakietu zmian zawartych w projekcie ustawy ma przynieść szereg pozytywnych skutków dla systemu ochrony zdrowia, pacjentów, pracowników i pracodawców:

• Poprawa stabilności finansowej systemu: Oczekuje się, że zwiększone wpływy ze składek, transfer nadwyżek z funduszu chorobowego oraz racjonalizacja wzrostu kosztów wynagrodzeń znacząco zmniejszą strukturalną lukę finansową NFZ, zapewniając bardziej stabilne i przewidywalne finansowanie świadczeń zdrowotnych oraz ograniczając potrzebę doraźnych interwencji budżetowych. Szacowany łączny pozytywny efekt dla NFZ w pierwszym roku obowiązywania ustawy (2026) to ok. 25,9 mld zł, a w perspektywie 10 lat blisko 420 mld zł.

• Zwiększenie efektywności zarządzania: Integracja odpowiedzialności za koszty leczenia i absencji chorobowej w NFZ stworzy silne bodźce do optymalizacji procesów terapeutycznych, rehabilitacji i efektywniejszej kontroli zwolnień lekarskich, co powinno przełożyć się na skrócenie okresów niezdolności do pracy i bardziej racjonalne wykorzystanie zasobów.

• Zmniejszenie obciążeń finansowych pacjentów: Wprowadzenie ulgi zdrowotnej w PIT oraz zwolnienie z podatku wartości abonamentów medycznych finansowanych przez pracodawców bezpośrednio obniży koszty ponoszone przez obywateli w związku z ochroną zdrowia.

• Zwiększenie transparentności i ograniczenie szarej strefy: Mechanizmy podatkowe powiązane z dokumentowaniem wydatków na zdrowie i wykorzystaniem systemów informatycznych (SIM/CeZ, KAS) mają zachęcić do korzystania z legalnych usług, co przełoży się na zwiększenie wpływów podatkowych i składkowych oraz umożliwi gromadzenie bardziej kompletnych danych o potrzebach zdrowotnych społeczeństwa.

Projekt ustawy określa również maksymalne limity wydatków z budżetu państwa wynikające z wprowadzanych zmian na kolejne 10 lat (począwszy od 5,285 mld zł w 2027 r.) oraz mechanizmy monitorowania i korygowania tych wydatków.

IV. Przepisy przejściowe i wejście w życie

Projekt zawiera szereg przepisów przejściowych regulujących m.in. stosowanie dotychczasowych przepisów wykonawczych dotyczących komisji lekarskich do czasu wydania nowych, zasady pierwszeństwa w zatrudnianiu w NFZ lekarzy orzeczników z ZUS, terminy dostosowania systemów teleinformatycznych ZUS, NFZ i jednostki podległej MZ ds. systemów IT (do 15 grudnia 2026 r.) oraz zasady tymczasowego udostępniania lokali ZUS na potrzeby NFZ.

Ustawa ma wejść w życie co do zasady z dniem 1 stycznia 2027 roku. Ale zapisy dotyczące podwyżek dla pracowników sektora ochrony zdrowia weszłyby już w życie dwa tygodnie po ogłoszeniu nowych przepisów. Przepisy ustaw zmienianych w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą będą miały zastosowanie do świadczeń (zasiłków, wynagrodzeń, uposażeń), do których prawo powstanie od dnia 1 stycznia 2027 r.

Uwagi do projektu można składać do 2 maja.

Polecamy także:

Związki kontra rząd. Spór o zdrowie się zaostrza?