Choć ponad trzy czwarte Polaków uważa, że przewlekły kaszel może być objawem poważnej choroby, wielu zwleka z wizytą u lekarza i sięga najpierw po domowe sposoby leczenia. Tymczasem eksperci alarmują: za pozornie niewinnym kaszlem mogą kryć się schorzenia prowadzące do nieodwracalnego włóknienia płuc i postępującej niewydolności oddechowej. Wyniki badania Portret kaszlącego Polaka, zrealizowanego w ramach kampanii Płuca Polski. Od kaszlu do włóknienia, pokazują, że przewlekły kaszel nadal bywa bagatelizowany, a pacjenci często trafiają do diagnostyki dopiero wtedy, gdy pojawiają się duszność i problemy z codziennym funkcjonowaniem.

Mimo rosnącej świadomości zdrowotnej Polacy nadal zbyt długo zwlekają z reakcją na przewlekły kaszel. Około trzy czwarte respondentów (76 proc.) zgadza się, że może on być objawem poważnej choroby, jednak co dziesiąty respondent przyznaje, że udałby się do lekarza dopiero po około 4 lub 8 tygodniach od pojawienia się kaszlu. Najczęściej badani czekają tydzień (33 proc.) lub 2-3 tygodnie (28 proc.), zanim zgłoszą się do specjalisty.

- Przewlekły kaszel to objaw, którego nie należy ignorować, szczególnie jeśli utrzymuje się przez wiele tygodni. Może on towarzyszyć nie tylko częstym infekcjom czy astmie, ale również poważnym chorobom płuc, w tym chorobom śródmiąższowym płuc. Problem polega na tym, że przewlekły kaszel jest przez wielu Polaków normalizowany i oswajany, zamiast być traktowanym jako sygnał alarmowy. W praktyce pulmonologicznej nadal obserwujemy pacjentów, którzy trafiają do specjalisty zbyt późno, kiedy choroba jest już zaawansowana. Tymczasem szybka diagnostyka daje szansę na wcześniejsze wdrożenie leczenia, które może spowolnić rozwój choroby - przestrzega dr n. med. Małgorzata Czajkowska-Malinowska, konsultant krajowa w dziedzinie chorób płuc.

Bierzemy kaszel na przeczekanie

Badanie pokazuje również, że Polacy mają bardzo ograniczoną wiedzę na temat samego przewlekłego kaszlu. Medycznie oznacza on kaszel utrzymujący się ponad 8 tygodni, jednak prawidłową odpowiedź wskazało jedynie 4 proc. respondentów. Około połowa badanych uznaje za przewlekły kaszel objaw trwający tydzień (26 proc.) lub dwa tygodnie (23 proc.).

Do lekarza Polacy najczęściej zgłaszają się dopiero wtedy, gdy objawy zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie. Najsilniejszym impulsem do konsultacji są trudności w oddychaniu i uczucie braku powietrza (34 proc.), kaszel utrudniający sen lub codzienne aktywności (31 proc.) oraz pojawienie się dodatkowych objawów, takich jak duszność czy ból w klatce piersiowej (28 proc.). Jedynie 16 proc. respondentów deklaruje, że udałoby się do lekarza z powodu utrzymującego się kaszlu mimo stosowania domowych metod leczenia.

Na opóźnianie diagnostyki wpływają także bariery systemowe. Ponad jedna trzecia badanych (36 proc.) wskazuje długie kolejki do specjalistów, a 28 proc. trudności z umówieniem wizyty w dogodnym terminie.

Choroby śródmiąższowe płuc - mało znane, poważne schorzenia

Choroby śródmiąższowe płuc (ILD, ang. interstitial lung diseases) to grupa ponad 200 schorzeń często związanych z uszkodzeniem i prowadzących do włóknienia tkanki płucnej. W efekcie płuca stopniowo tracą zdolność prawidłowej wymiany gazowej, a pacjenci coraz bardziej odczuwają duszność, przewlekły kaszel i obniżenie tolerancji wysiłku.

Część ILD rozwija się w przebiegu chorób autoimmunologicznych lub w wyniku kontaktu z pyłami i substancjami toksycznymi, jednak w wielu przypadkach przyczyna pozostaje nieznana. Jedną z najcięższych postaci choroby jest idiopatyczne włóknienie płuc (IPF).

Szacuje się, że w Polsce z chorobami śródmiąższowymi płuc może żyć okołu 26 625 osób, jednak rzeczywista liczba pacjentów może być wyższa. Choroby te są trudne diagnostycznie, a ich objawy często przypominają inne schorzenia układu oddechowego lub niewydolność serca. Mimo powagi problemu świadomość społeczna dotycząca ILD pozostaje bardzo niska. O chorobach śródmiąższowych płuc słyszał jedynie co czwarty respondent (25 proc.), a prawie 80 proc. badanych deklaruje, że nigdy nie słyszało o idiopatycznym włóknieniu płuc (IPF).

Co szczególnie niepokojące, tylko 30 proc. respondentów wskazało choroby śródmiąższowe płuc jako możliwą przyczynę przewlekłego kaszlu. Nawet wśród osób deklarujących znajomość ILD wiedza o objawach pozostaje ograniczona - jedynie około 40 proc. potrafiło wskazać typowe symptomy tych chorób, a 26 proc. nie umiało wymienić żadnego objawu.

- Włóknienie płuc to choroba, która wpływa na każdy aspekt życia pacjenta - od codziennego funkcjonowania po możliwość wykonywania najprostszych czynności. Wielu chorych przez długi czas bagatelizuje objawy lub słyszy, że przewlekły kaszel sam przejdzie. Dlatego tak ważna jest edukacja społeczna i budowanie świadomości, że utrzymujący się kaszel i duszność wymagają diagnostyki. Im szybciej pacjent trafi do specjalisty, tym większa szansa na spowolnienie postępu choroby - podkreśla Agnieszka Pilewska-Ślączko, Prezes Polskiego Towarzystwa Wspierania Chorych na Włóknienie Płuc.

O kampanii Płuca Polski. Od kaszlu do włóknienia

Kampania Płuca Polski. Od kaszlu do włóknienia od 2016 roku prowadzi działania edukacyjne dotyczące chorób płuc oraz znaczenia ich wczesnej diagnostyki. Tegoroczna odsłona kampanii poświęcona jest chorobom śródmiąższowym płuc (ILD), w tym idiopatycznemu włóknieniu płuc (IPF). Celem inicjatywy jest zwiększenie świadomości objawów takich jak przewlekły kaszel i duszność oraz zwrócenie uwagi na konieczność szybkiej diagnostyki chorób, które nadal pozostają mało rozpoznawalne społecznie. Wszystkie aktywności prowadzone są pod patronatem Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, Towarzystwa Wspierania Chorych na Włóknienie Płuc, Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Młodych z Zapalnymi Chorobami Tkanki Łącznej 3majmy się razem oraz Stowarzyszenia Fizjoterapia Polska przy wsparciu Boehringer Ingelheim.

Metryka materiału badawczego:
Badanie opinii Portret kaszlącego Polaka zostało zrealizowane w kwietniu 2026 roku metodą CAWI przez ARC Rynek i Opinia na reprezentatywnej grupie Polaków, N=1012.

Przeczytaj także:

Idiopatyczne włóknienie płuc: leczymy mniej niż 1/3 chorych

Włóknienie płuc: rokowanie w tej chorobie jest podobne do raka płuc

Włóknienie płuc: gdzie szukać pomocy po diagnozie?