Kolejne dni toczy się wymiana pism między resortami i urzędami w sprawie nowelizacji ustawy refundacyjnej. W przyszłym tygodniu - według zapowiedzi MZ - projekt miał omówić Stały Komitet Rady Ministrów. Ale pojawiły się kolejne pisma m.in. z Ministerstwa FInansów. Wczoraj na stronie RCL dodano pismo zastępcy Koordynatora Oceny Skutków Regulacji do Mariusza Skowrońskiego, Sekretarza Stałego Komitetu Rady Ministrów. Dziś dodano odpowiedzi MZ na zastrzeżenia do projektu.

Zmiany na ostatniej prostej: co uwzględni MZ?

Uwagi Ministra Finansów i Gospodarki dotyczące nieuwzględnienia ścięcia kosztów: Należy zrezygnować z nowych etatów na rozwój i utrzymanie systemów realizowanych w ramach SzNUR (Szerokiej Nowelizacji Ustawy Refundacyjnej) dla poszczególnych systemów, tym bardziej w świetle postępującego postępu technologicznego w szeroko rozumianym obszarze cyfryzacji, jak i zapowiedzi kierownictwa MZ co do przeprowadzenia analizy poziomu zatrudnienia w CeZ w stosunku do poziomu wykonywania przez nią zadań.

MZ odpowiada: uwaga nie zostanie uwzględniona. Etaty dla CeZ są niezbędne. Przeanalizowano, że Centrum e-Zdrowia w ramach dotychczasowych etatów nie da rady.

Realizacja nowych obowiązków w pełnym zakresie oraz przy zachowaniu wymaganych standardów bezpieczeństwa, jakości i ciągłości działania systemów teleinformatycznych nie jest możliwa wyłącznie w oparciu o obecne zasoby kadrowe.

MZ podkreśla, że nie chodzi o ogólne zwiększenie zatrudnienia, ale o etaty ściśle powiązane z utrzymaniem i rozwojem systemów teleinformatycznych (ZSMOPL, SWDPL, SOLR), które będą w związku z nowelizacją działać szerzej. Wspomina też o ciągłości działania systemów i bezpieczeństwie.

MZ odpowiada też, że rozwój technologii w obszarze cyfryzacji nie prowadzi do ograniczenia zapotrzebowania na zasoby kadrowe w sektorze publicznych systemów teleinformatycznych, lecz zmienia strukturę kompetencyjną oraz zwiększa wymagania w zakresie utrzymania i rozwoju systemów. W szczególności:

1. rośnie złożoność integracji między systemami;

2. zwiększają się wymagania w zakresie cyberbezpieczeństwa;

3. pojawia się konieczność bieżącego dostosowywania systemów do zmian legislacyjnych;

4. zwiększa się wolumen przetwarzanych danych oraz liczba użytkowników systemów.

MZ odnosi się też do różnic w kosztach w kolejnych wersjach oceny skutków regulacji: Różnice pomiędzy wcześniejszymi zestawieniami wynikały z trwających na tamtym etapie prac aktualizacyjnych oraz doprecyzowywania zakresu funkcjonalnego systemów. Obecna wersja OSR zawiera dane spójne i ostateczne.

Ad uwagi nr 2: MF sugerowało, że niewykonania w refundacji powinny pokryć dodatkowe koszty dla NFZ. Tyle, że ile będzie tych niewykonań, tego nie wiadomo... Plan finansowy NFZ jest też wiele razy zmieniany w ciągu roku.

MZ odpowiada: uwaga nie zostanie uwzględniona.

- Wskazana kwota niewykonania wydatków na refundację w 2024 r. (ok. 675 mln zł) nie może być traktowana jako trwała, swobodnie dostępna nadwyżka środków możliwa do przeznaczenia na finansowanie nowych regulacji, w tym projektowanych rozwiązań. Wielkość ta ma charakter incydentalny i jest wynikiem wielu zmiennych czynników, w szczególności:

1. niepewności co do liczby pacjentów kwalifikujących się do terapii refundowanych (w tym programów lekowych);

2. zmiennego poziomu wykorzystania świadczeń zdrowotnych;

3. harmonogramów wejścia na listy refundacyjne nowych technologii lekowych;

4. rozliczeń w ramach instrumentów dzielenia ryzyka (w tym zwrotów od podmiotów odpowiedzialnych), których ostateczna wartość znana jest dopiero pod koniec danego roku rozliczeniowego.

Dlatego nie wiadomo, ile pieniędzy zostanie po zapłacie za refundację leków, a bez konkretnych zapisów realizacja zadań z ustawy nie będzie miała stabilnego finansowania.

Wzmocnienie łańcucha dostaw

MZ broni też innych rozwiązań. W odniesieniu do projektowanej regulacji należy podkreślić, że jej celem nie jest rozszerzenie zakresu świadczeń, lecz zapewnienie realnej dostępności już refundowanych leków przez wzmocnienie ekonomicznych podstaw funkcjonowania łańcucha dystrybucji. Samo objęcie produktu refundacją i ustalenie jego ceny zbytu netto nie gwarantuje bowiem jego faktycznej dostępności dla pacjentów, jeżeli ze względu na nieopłacalność dystrybucji produkt ten zostaje ograniczony lub wycofany z obrotu przez hurtownie lub apteki.

W tym kontekście:

1. podniesienie dolnego limitu marż hurtowych ma na celu stworzenie bodźców ekonomicznych do dystrybucji tańszych, bardziej efektywnych kosztowo produktów;

2. zmiany dotyczące finansowania surowców farmaceutycznych zmierzają do wyrównania warunków prowadzenia działalności gospodarczej pomiędzy segmentem leków recepturowych i gotowych;

3. projektowane rozwiązania mają charakter stabilizujący system i w dłuższej perspektywie sprzyjają racjonalizacji wydatków publicznych.

Koszty projektu ustawy (56,7 mln zł rocznie) pozostają relatywnie niewielkie w stosunku do całkowitego budżetu refundacyjnego i będą pokrywane w ramach obowiązującego planu finansowego NFZ, bez konieczności ubiegania się o dodatkowe środki z budżetu państwa. Jednocześnie ich poniesienie należy traktować jako działanie zapobiegające potencjalnie wyższym kosztom wynikającym z ograniczenia dostępności terapii (w tym konieczności stosowania droższych alternatyw lub hospitalizacji pacjentów).

Ad uwagi nr 3: jak już wcześniej pisaliśmy, MF uważa, że skoro nie ma rzetelnych danych, ile może kosztować płacenie szpitalom za niewykorzystane części leków z programów lekowych, to nie można wpisać, że będzie za to płacić Fundusz. MZ korzystało z szacunków PTO.

MZ odpowiada: uwaga zostanie uwzględniona. MZ odpuszcza zapisy dotyczące finansowania niewykorzystanej części opakowania leku, rozliczanego według rzeczywistej ilości podanej pacjentowi, stosowanego w onkologii albo chorobie rzadkiej, która to strata wynika z indywidualnego dawkowania na kilogram masy ciała lub powierzchnię ciała świadczeniobiorcy ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia.

Uwaga Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji:

MZ odpowiada: uwaga zostanie uwzględniona. Zapis w nowej wersji ma brzmieć: numer PESEL świadczeniobiorcy, a jeżeli nie posiada numeru PESEL - serię i numer dowodu osobistego, paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość; w przypadku małoletniego nieposiadającego numeru PESEL lub niemożności ustalenia tego numeru - numer PESEL przedstawiciela ustawowego wraz z adnotacją o zamieszczeniu numeru PESEL osoby innej niż świadczeniobiorca, a w przypadku nieposiadania numeru PESEL serię i numer dowodu osobistego, paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość wraz z adnotacją o zamieszczeniu danych osoby innej niż świadczeniobiorca. Powyższe brzmienie zapewni również spójność z projektowanym przepisem art. 11f ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia.

Dopłaty do leków produkowanych w Polsce to problem?

MZ będzie tu pewnie musiało poprawić wyliczenia. Koordynator Oceny Skutków Regulacji pisze, że w związku ze zmianami wprowadzonymi w art. 6 ust. 2a pkt 2 ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych, zwiększającymi (z 15 proc. do 30 proc.) poziom finansowanego przez NFZ obniżenia, ponoszonej przez pacjenta, wysokości opłaty za leki i inne artykuły, zasadne jest: 1. 2. 3. odpowiednie uzupełnienie punktu 1 i 2 OSR, poprzez zaprezentowanie przyczyn takich rozwiązań, jak również wyników analiz opcji alternatywnych (odnoszących się zarówno do innych propozycji wspierania bezpieczeństwa lekowego, jak i do innych poziomów procentowych udzielanego wsparcia); oszacowanie i wykazanie, w punkcie 6 OSR, kosztów przyjęcia takiego rozwiązania dla NFZ; wykazanie, w punkcie 7 OSR, skali finansowych korzyści dla pacjentów z tego tytułu.

Tanio, bezpiecznie, ale słabo

Trudno nie wspomnieć, że premier mówi, że oczekuje odważniejszych zmian w ochronie zdrowia, ale projekty MZ z bardzo różnych obszarów są blokowane albo z powodów finansowych albo politycznych, albo znacznie okrawane. Nawet oczywiste rzeczy, jak badania profilaktyczne, na które były odłożone pieniądze, czy dodanie paru etatów, by wywiązać się z nowych zadań, są problemem. Testem na kolejne dni będzie nie tylko projekt zmian ustawy refundacyjnej, ale i prezentacja map potrzeb zdrowotnych. Nie ma wątpliwości, że korekty rozmieszczenia i liczby oddziałów oraz szpitali, a w konsekwencji także zmian w sieci szpitali, są potrzebne. Od tygodni pojawiają się jednak wątpliwości, czy publikacja map nie okaże się politycznie niekorzystna dla Donalda Tuska.

Czytaj także:

Leki: MZ pokazało nową wersję ustawy refundacyjnej

GUS: 33 mld zł na leki i ponad 500 mln recept. Dane za 2025 r.