Na początku Oczkowski odniósł się do liczby wniosków refundacyjnych, które obecnie są procedowane w obszarze onkologii.

- W procesie refundacyjnym mam obecnie ok. 14 innych terapii, więc generalnie na pewno sytuacja będzie się zmieniać, ale czy 14 terapii zbiegnie się w czasie i uzyska podstawową decyzję refundacyjną? Pewnie nie. Pewnie nie, bo trzeba dokonywać większej selektywności. Niektóre terapie w jednym procesie refundacyjnym obejmują po trzy subpopulacje naraz, więc te decyzje nie są takie oczywiste. Impakt budżetowy w przypadku jednego leku może wynosić od kilkunastu do nawet 100 mln zł, więc decydent stoi dziś przed dużym wyzwaniem, jeśli chodzi o implementację pojedynczej terapii. Tym bardziej że strategie wprowadzania leków na rynek wyglądają dziś inaczej niż kilka lat temu - mówił Oczkowski.

Jednocześnie podkreślił, że nie każda nowa terapia oznacza zupełnie nowy koszt dla systemu.

- Niektóre z tych terapii są alternatywami dla leczenia, które już funkcjonuje, więc w tych przypadkach decyzje będą zdecydowanie prostsze, szczególnie jeśli chodzi o leczenie okołooperacyjne - mamy już jeden taki schemat. Dwie firmy złożyły podobne wnioski w zakresie leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca, więc tam w gruncie rzeczy chodzi o dopasowanie cenowe. Jeśli chodzi o leczenie celowane, w oparciu o mutacje, to również mamy część takich technologii już przedłożonych - dodał ekspert.

Największym wyzwaniem pozostaje rozdrobnienie populacji pacjentów w nowoczesnych terapiach molekularnych.

- To dotyczy największego rozdrobnienia naszej populacji. Stoimy przed dużym wyzwaniem, jeśli chodzi o to, które terapie zaimplementować w stosunku do tych, które już mamy, i jak jednocześnie wygospodarować na nie środki. Nadzieją jest projekt dotyczący leczenia raka płuca, w którym - zgodnie z rekomendacją konsultanta krajowego - zaproponowano ograniczenie w czasie immunoterapii. Widzimy tu przestrzeń do działania, która mogłaby pozwolić na wygospodarowanie środków na terapie obecnie znajdujące się w procesie refundacyjnym - wyjaśnił Oczkowski.

Jak dodał, ważne jest, by spojrzeć na te zmiany w szerszym kontekście kalendarza refundacyjnego.

- Mamy nadzieję, że zbiegnie się to z obwieszczeniem lipcowym, bo wtedy moglibyśmy spojrzeć na sytuację całościowo i z ewentualnych oszczędności wprowadzić terapie, które obecnie są procedowane. Nie chcemy automatycznie dawać czerwonej kartki w obwieszczeniu kwietniowym niektórym technologiom, które prawdopodobnie uzyskałyby decyzję, tylko spróbować spojrzeć na to szerzej. Leczenie ograniczone w czasie immunoterapią może zmniejszyć kumulację pacjentów w programie lekowym i tym samym stworzyć przestrzeń budżetową - mówił.

Potrzeba holistycznego podejścia

W drugiej części rozmowy pojawił się temat relacji między refundacją terapii a dostępnością diagnostyki. W praktyce zdarza się, że nowoczesne leczenie jest finansowane, ale testy kwalifikujące pacjentów - już nie. Oczkowski nie unikał tego tematu.

- Można by wręcz postawić zarzut niegospodarności. Zarządzając Departamentem Polityki Lekowej i Farmacji, minister decydujący o zakresie lekowym mógłby powiedzieć: nie zrefunduję terapii, bo nie ma odpowiedniej diagnostyki, a wtedy potencjał inwestycji w refundację może zostać zmarnowany. Pytanie brzmi: co robić - refundować czy nie refundować? A może działać holistycznie i jednocześnie przyjąć do refundacji test diagnostyczny razem z leczeniem? To byłby model optymalny, bo wtedy mamy dobrze oszacowaną populację - powiedział.

Zwrócił uwagę, że wprowadzanie diagnostyki już po refundacji terapii może znacząco zmienić realne koszty.

- Wprowadzenie diagnostyki po wprowadzeniu technologii często lawinowo zwiększa populację pacjentów, a tym samym podnosi koszt leczenia. Te koszty nie zawsze odpowiadają temu, co było szacowane w analizach HTA przez podmiot odpowiedzialny i oceniane przez AOTMiT, Ministra Zdrowia oraz innych interesariuszy systemu - dodał Oczkowski.

Dlatego - jego zdaniem - bardziej racjonalne byłoby równoległe ocenianie testu i terapii.

- Zupełnie inaczej wyglądałaby sytuacja, gdyby jednocześnie oceniany był test diagnostyczny i terapia. Wtedy mielibyśmy uczciwą dyskusję o populacji docelowej i o rzeczywistych kosztach dla płatnika publicznego. Pacjent nie byłby w żaden sposób poszkodowany, bo diagnostyka i leczenie byłyby dostępne na równym poziomie - mówił.

Na koniec wskazał na potrzebę lepszej koordynacji między instytucjami.

- Jeśli wdrażany jest test diagnostyczny powiązany z refundowaną terapią, Departament Polityki Lekowej i Farmacji powinien uczestniczyć w konsultacjach i wypowiedzieć się w zakresie tego, jak Departament Lecznictwa szacuje wpływ na budżet. Informacja powinna trafiać do AOTMiT, który mógłby uwzględnić, jaki wpływ na część lekową ma wprowadzenie nowej diagnostyki. Wydaje mi się, że dziś nie zawsze jest to w pełni oszacowywane, więc być może warto się temu przyjrzeć - podsumował Oczkowski.

Czytaj także:

Hemofilia: 18. urodziny nie mogą przerywać leczenia

Leki: wiceminister Kacperczyk o bezpieczeństwie lekowym i planach MZ