Autor : Magdalena Gajownik
2026-06-17 10:23
Wyższa opłata cukrowa, mocne podniesienie daniny od napojów energetycznych, objęcie nią części suplementów diety i zamknięcie furtek wykorzystywanych przez producentów - między innymi takie zmiany są zapisane w projekcie nowelizacji ustawy o zdrowiu publicznym. Zdaniem rządu obowiązujący teraz system przestał był skuteczny.
Temat zmian w opłacie cukrowej nie pojawia się w przestrzeni publicznej pierwszy raz, bo rząd już wcześniej zapowiadał podwyższenie stawek i uszczelnienie systemu, argumentując, że luki w przepisach pozwalają części producentów ograniczać lub całkowicie omijać daninę. Od momentu wprowadzenia opłaty w 2021 r. rynek zdążył się dostosować do regulacji, a Ministerstwo Zdrowia ocenia dziś, że niektóre cele zdrowotne rozjechały się na przestrzeni lat. Pod szczególnym nadzorem mają być energetyki: projekt przewiduje dziesięciokrotne zwiększenie opłaty za obecność kofeiny lub tauryny - z 10 gr. do 1 zł za litr napoju. Stawka podstawowa za cukier lub słodziki ma pójść w górę z 50 do 70 gr. za litr, a część zmienna naliczana za każdy gram cukru ponad określony limit będzie podwojona.
Jednym z powodów przygotowania nowych przepisów jest to, że część firm znalazła sposób, żeby ograniczyć albo całkowicie uniknąć opłaty cukrowej, bo modyfikowali receptury napojów tak, żeby mieściły się w wyjątkach przewidzianych przez ustawę. W efekcie, po zmianach opłatą mają być objęte dodatkowo te napoje, które mają co najmniej 20 proc. soku i niewielką ilość cukru, ale jednocześnie mają w składzie słodziki, kofeinę albo taurynę.
Część wysoko słodzonych syropów zaczęła trafiać na rynek jako suplementy diety, choć wcześniej funkcjonowała jako tzw. żywność wzbogacona dlatego zgodnie z zapisami w nowelizacji one też będą objęte opłatę. Wyjątkiem będą tylko preparaty sprzedawane w opakowaniach do 200 ml.
Rząd chce też zamknąć furtkę koncentratom do przygotowywania napojów. Dlaczego? Dzisiaj opłata cukrowa obejmuje przede wszystkim syropy, ale podobne produkty które są sprzedawane w innej formie - nie zawsze są nią objęte. Opłata ma objąć wszystkie koncentraty, niezależnie od tego, czy są płynne, w proszku czy innego skoncentrowanego produktu, z którego później przygotowuje się napój i dla tej kategorii przewidziano osobną stawkę -3 zł za litr lub kilogram.
Czytaj także:
Aspartam odchudza, ale nie bez konsekwencji zdrowotnych
Sztuczne słodziki przyspieszają spadek pamięci aż o 62 proc.
