Wiceminister zdrowia Maciej Miłkowski wskazał, że w okresie 2018-2022 udało się zwiększyć dostępność leków stosowanych w szpitalach i w programach lekowych, gdzie leczonych jest 210 tysięcy chorych. Natomiast zakres apteczny wymaga jeszcze dofinansowania. - Udział odpłatności pacjenta wciąż jest podobny, ale są jeszcze niefinansowane substancje, a przez to nie można ich też objąć programem 75+ czy Ciąża +. Marzy mi się, aby ustalić katalog farmakoterapii podstawowej, którą współfinansuje państwo. Dotyczyłoby to nawet niektórych leków OTC, które muszą w pewnych sytuacjach być przyjmowane. W programach lekowych w najbliższych latach będzie ważna współpraca z przemysłem farmaceutycznym, żeby oceniać efekt nowych, drogich terapii - poinformował.

Polityka lekowa oczami producentów

Krzysztof Kępiński, członek zarządu, dyrektor Pionu Relacji Zewnętrznych i Rynku Publicznego Szczepionek, GSK Commercial mówił o bezpieczeństwie lekowym. Wskazał, że przemysł krajowy gwarantuje bezpieczeństwo lekowe w 30 proc., a w 70 proc. jest on zapewniany przez międzynarodowe innowacyjne firmy, a w przypadku szczepionek w ponad 90 proc. 

- Na przykładzie GSK, mogę pokazać, jak wpływamy na bezpieczeństwo lekowe. Rocznie dostarczamy na polski rynek 25 mln leków i szczepionek. Tylko w 2021 r. było to około 3 mln dawek szczepionek, głównie dla dzieci z Kalendarza Szczepień Ochronnych. Większość leków jest produkowana na terenie Polski, ale część z nich jest eksportowanych do ponad 100 krajów na świecie. Bezpieczeństwo to także transfer know-how do Polski. Moja firma zainwestowała w sześć hubów centrów kompetencyjnych. Wspomnę o dwóch: GSK R&D Hub zatrudniający ponad 600 osób czy Centrum Technologiczne stosujące wysoko zaawansowane rozwiązania IT, pomagające odkrywać nowe cząsteczki i szczepienia, w którym również pracuje ponad 600 osób. To także tworzenie wysokospecjalistycznych miejsc pracy. Tylko w 2021 r. stworzyliśmy 750 nowych, a jedno takie miejsce pracy to dodatkowe 4 miejsca w branży około farmaceutycznej. To również udział w badaniach klinicznych. Kilkadziesiąt tysięcy pacjentów w Polsce korzysta z nich w zakresie onkologii, chorób zakaźnych i układu oddechowego – wymieniał.

Dodał, że bezpieczeństwo lekowe sprawdza się szczególnie w sytuacjach nadzwyczajnych, jak pandemia czy wojna, które zwiększają zapotrzebowanie na leki. - I trzeba przyznać, że dzięki współpracy z ministerstwem wszyscy zdaliśmy egzamin podczas pandemii, bo Polacy mieli zapewniony dostęp do leków i szczepionek – podkreślił, Zaznaczył, że o bezpieczeństwie lekowym warto pamiętać też na co dzień. - Szczególnie żeby uwzględniać kontrybucję na rzecz polskiej gospodarki w mądrej polityce refundacyjnej i cenowej - wskazał. Zasugerował, aby zaktualizować dokument Polityka Lekowa Państwa do 2026 r. i przypomniał, że zaproponowany w niej mechanizm "Refundacyjny Tryb Rozwojowy" mógłby mieć wpływ na zwiększenie bezpieczeństwa lekowego w Polsce.

Irena Rej, prezes zarządu Izby Gospodarczej Farmacja Polska zaznaczyła, że nie trzeba pisać dokumentu Polityki Lekowa, aby taką politykę prowadzić. Postulowała stworzenie katalogu pilnych spraw, których branża potrzebuje i które można by przedyskutować z ministerstwem. - Jeśli nie byłoby możliwości procedowania teraz w Sejmie ustawy refundacyjnej, powinniśmy dopracowywać te regulacje. Ale są pilne rzeczy, jak marże w hurcie, które trzeba załatwić natychmiast - wskazała.

Szczepienia również dla dorosłych

Pandemia pokazała, że szczepienia są również potrzebne dorosłym. Krzysztof Kępiński przypomniał, że resort zaczął otwierać refundację na taką profilaktykę. Pierwsza była grypa, teraz szczepienie przeciwko HPV.

- Należałby się zastanowić nad niższym poziomem współpłacenia dla pacjentów, szczególnie, że na horyzoncie są nowe szczepienia, m.in. przeciwko wirusowi RSV, powodującemu zapalenia dolnych dróg oddechowych. Szczepionki przeciw grypie i COVID-19 są refundowane, a przeciwko RSV są już na etapie rejestracji w Europie - poinformował. Wspomniał też o szczepionce przeciwko półpaścowi, szczególnie dla osób, które przechorowały ospę wietrzną. - Uśpiony wirus może być aktywowany, jeśli nasza odporność z jakichś powodów spadnie. A to może doprowadzić do bardzo groźnej neuralgii półpaścowej - wskazał. Szczepionka przeciw półpaścowi jest już dostępna na terenie Polski. Krzysztof Kępiński wspomniał też o dostępnych od lat szczepionkach przeciwko krztuścowi, którymi dorośli powinni się doszczepiać co 10 lat. - Ta choroba jest nazwana potocznie 100-dniowym kaszlem i potrafi wyeliminować pracownika na zwolnienie na kilkadziesiąt dni. W tym kontekście warto pomyśleć o innym poziomie współpłacenia, zwłaszcza że w porównaniu z innym krajami wydatki na profilaktykę są u nas niższe, a zapobieganie jest dużo skuteczniejsze niż leczenie i efektywniejsze z punktu widzenia płatnika publicznego - przekonywał.

Potrzeby pacjentów

Dagmara Samselska,  przewodnicząca Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę, prezes Amicus Fundacji Łuszczycy i ŁZS mówiła, że dzięki temu, że resort zdrowia pochylił się nad losem pacjentów z łuszczycą, zyskali oni komfort psychiczny, bo terapia nie jest już przerywana, a lekarz ma możliwość indywidualizacji leczenia. Zwróciła jednak uwagę, że kolejki rosną. 

- 80 proc. pacjentów w programie lekowym jest leczonych przez 20 proc. klinik referencyjnych, które realizują program lekowy. Tych klinik jest w sumie około 40, a tylko 10 obsługuje większość pacjentów. 25 proc. klinik, które mają kontrakt na program lekowy w ogóle go nie realizują, a pozostałe leczą po kilku pacjentów. Kolejki zwiększyły się z półtora miesiąca do pół roku - poinformowała. Jej zdaniem, sytuację poprawiłoby wyprowadzenie części biologicznych leków do aptek. Maciej Miłkowski odpowiedział, że obawia się sytuacji, w której druga lub trzecia linia leczenia mogłaby stać się tańsza od pierwszej. - Tymczasem większość pacjentów nie potrzebuje leczenia biologicznego - zaznaczył.

Stanisław Maćkowiak, prezes Federacji Pacjentów Polskich zwrócił uwagę na wysokie dopłaty Polaków do leków. - Jeśli weźmiemy pod uwagę wszystkie leki, również nierefundowane, to jest to aż 68 proc. Według WHO bezpieczeństwo pacjentów uzyskuje się dopiero przy 40 proc. dopłatach - poinformował.

Choroby rzadkie

Stanisław Maćkowiak mówił też o poprawie dostępności terapii w chorobach rzadkich. - Byliśmy pod względem dostępności w ogonie Europy, a jeśli obecna tendencja się utrzyma, osiągniemy średnią europejską. Robimy coroczny audyt potrzeb pacjentów z chorobami rzadkimi. W 2021 r. zgłosili oni 23 terapie w 14 wskazaniach, w ubiegłym roku 34 w 16 wskazaniach. Ale najważniejsze jest to, że tylko 5 wskazanych w 2021 r. terapii powtórzyło się w 2022 r. – powiedział.

Dr hab. Maciej Niewada z Katedry i Zakładu Farmakologii Doświadczalnej i Klinicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego mówił o tym, że pojawia się coraz więcej leków na choroby rzadkie. Dane amerykańskie pokazują, że wydatki na ten cel rosną. Amerykanie i Kanadyjczycy wydają na choroby rzadkie od 9 do 11 proc. budżetu zdrowotnego. Dlatego nowe metody oceny tych leków będą potrzebne. Wspomniał, że minister skierował analizę wielokryterialną do oceny AOTMiT.

Co dalej z Polityką Lekową?

Marcin Pieklak, partner w Kancelarii DZP zwrócił uwagę, że dokument Polityka Lekowa powstał w innych okolicznościach. I dziś, kiedy mamy do czynienia z pandemią i wojną, powinniśmy go zaktualizować.

Wiceminister Maciej Miłkowski zapowiedział, że przed końcem kadencji powinno ukazać się podsumowanie realizacji Polityki Lekowej. - Postanowiliśmy dać ewentualnemu nowe ministrowi carte blanche, żeby przygotował nową strategię na kolejne cztery lata. Strategia refundacyjna toczy się na bieżąco, ale konieczne jest wzmocnienie przemysłu farmaceutycznego w Polsce – zapowiedział.

O czym jeszcze dyskutowali Rzecznicy Zdrowia?

Nowotwory ginekologiczne – potrzebna "praca u podstaw"

Jakie opóźnienia w realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej?

Ptok: Potrzeba 4 mld zł na wyrównanie różnic płacowych w zdrowiu

Gdzie się kończy POZ a zaczyna AOS? [Rzecznicy Zdrowia 2023]

Budżet NFZ z większą dotacją ze strony państwa?

Wyzwania kadrowe ochrony zdrowia: system oparty na ludziach

Zdrowie na przełomie kadencji: niedofinansowanie to choroba przewlekła

Ryś: KE zajmuje się zdrowiem psychicznym. Będą pieniądze na badania