Członkowie Zespołu do spraw zmian systemowych w centrach zdrowia psychicznego zwrócili się do prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z wnioskiem o sprostowanie komunikatu z 10 kwietnia 2026 r. W piśmie podkreślają, że zarządzenie nr 38/2026/DSOZ dotyczące umów w programie pilotażowym centrów zdrowia psychicznego nie odzwierciedla rekomendacji wypracowanych przez Zespół, mimo że – jak wskazano w komunikacie NFZ – zakres zbieranych informacji miał być z nimi zgodny.

Zaznaczają, że przygotowany przez nich raport końcowy miał charakter całościowej rekomendacji dla Ministra Zdrowia i – w ich ocenie – nie może być wdrażany wybiórczo, ponieważ jego elementy są ze sobą ściśle powiązane, obejmując kwestie finansowe, organizacyjne i jakościowe. Jak wskazują, z ich wiedzy wynika, że model zaproponowany w raporcie nie został formalnie przyjęty jako podstawa zmian w systemie, nie wdrożono też harmonogramu działań ani nie przeprowadzono niezbędnych zmian legislacyjnych, w tym nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie programu pilotażowego (Dz.U. 2025 poz. 1883). W tej sytuacji – jak podkreślają członkowie Zespołu – powoływanie się przez NFZ na wyniki ich prac jest nieuprawnione, tym bardziej że przedstawiciele Funduszu zgłosili do raportu zdanie odrębne. W ocenie autorów pisma projekt i ostateczna wersja zarządzenia nie wynikają z zaproponowanego modelu, który miał charakter spójnego rozwiązania obejmującego organizację, finansowanie i jakość opieki.

Zespół zwraca uwagę, że jednym z kluczowych elementów rekomendacji była określona struktura centrów zdrowia psychicznego oparta na dwóch komórkach organizacyjnych – rozwiązanie to nie zostało jednak uwzględnione w przyjętym zarządzeniu. Podobne zastrzeżenia dotyczą wskaźników jakościowych, które – jak wskazano – zostały zaprojektowane jako element całościowego modelu powiązanego z organizacją pracy i sposobem finansowania świadczeń. Ich wybiórcze wykorzystanie może – zdaniem autorów – prowadzić do oderwania zbieranych danych od rzeczywistej praktyki klinicznej i organizacyjnej, a w konsekwencji do błędnej oceny jakości opieki.

W piśmie podniesiono również, że zwiększenie obowiązków sprawozdawczych może ograniczyć czas przeznaczany na pracę z pacjentem. Autorzy zwracają też uwagę na przypisanie członkom Zespołu odpowiedzialności za rozwiązania przyjęte w zarządzeniu, wobec których – jak podkreślają – od początku zgłaszali istotne zastrzeżenia. Członkowie Zespołu oczekują sprostowania komunikatu NFZ poprzez jednoznaczne wskazanie, że raport miał charakter rekomendacyjny, a przedstawiony w nim model i harmonogram zmian nie zostały wdrożone. Jednocześnie proszą o wskazanie, jakie przesłanki wynikające z obowiązującego rozporządzenia stanowiły podstawę przyjętych rozwiązań lub jaki model opieki został formalnie przyjęty przez Ministra Zdrowia. W przypadku braku takiego modelu oczekują również wskazania osób lub podmiotów odpowiedzialnych za przygotowanie zarządzenia oraz za skutki zmian obowiązujących od 1 kwietnia 2026 r.

Sebastian Goncerz, przewodniczący Porozumienia Rezydentów Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy w rozmowie z nami odniósł się do zarządzenia NFZ i przedstawił oczekiwania wobec dalszych działań. Jak podkreślił, problem nie dotyczy samej idei mierzenia jakości, ale sposobu, w jaki została ona wdrożona - Celem robienia wskaźników jest weryfikacja jakości albo liczby świadczeń i to było częścią naszych rekomendacji – centra powinny być oceniane, bo bez danych nie da się poprawiać systemu. Na tym jednak kończy się zbieżność. My zaproponowaliśmy cały model, a tutaj wzięto tylko jego fragment i przedstawiono to jako wdrożenie naszych zaleceń, co jest po prostu nieprawdą.

Goncerz zwraca uwagę, że skala nowych obowiązków sprawozdawczych (ok 290 produktów), budzi wątpliwości co do rzeczywistych intencji wprowadzanych zmian, bo - jak nam przekazał - tak rozbudowany system nie służy rzetelnemu mierzeniu jakości tylko jest mechanizmem nastawionym na wychwytywanie błędów formalnych, a to w konsekwencji może doprowadzić do ograniczania finansowania. Podkreśla, że takie podejście nie motywuje do poprawy jakości leczenia pacjentów, a raczej do skrupulatnego i bezbłędnego wypełniania dokumentacji a to może całkowicie wypaczyć sens monitorowania jakości i zamienić je w czysto biurokratyczny proces.

-System raportowania jakości trzeba zaprojektować tak, żeby dane miały sens i żeby ktoś potrafił je później przeanalizować i wyciągnąć wnioski. Tutaj mamy ogrom informacji, których nikt realnie nie będzie w stanie przetworzyć, a bez tego nie ma żadnej wartości dla pacjenta – to jest po prostu biurokracja. (...) To jest próba legitymizowania tego zarządzenia. Nie można powiedzieć, że wdraża się rekomendacje zespołu, jeśli bierze się ułamek z całości i wyrywa go z kontekstu. To tak, jakby z instrukcji złożenia stołu wziąć kawałek jednej nogi i powiedzieć, że stół został zbudowany zgodnie z instrukcją – to po prostu nie przystaje do rzeczywistości - tłumaczył przewodniczący.