Autor : Ignacy Kaczmarczyk
2026-02-05 17:01
Najpierw szczepić, potem badać, czy na odwrót. MZ wspólnie z Sanepidem zabiera głos i wyjaśnia jak zdaniem urzędów trzeba postępować i dlaczego akurat taka opcja jest najlepsza. W dużym uproszczeniu: wypuszczanie dzieci ze szpitala bez szczepienia i narażenie na chorobę lub nawet śmierć, przyniesie więcej strat niż zaszczepienie niewielkiej liczby dzieci z niską odpornością (tym w razie potrzeby po szczepieniu można podać lek). MZ podaje, że tylko 4-5 dzieci rocznie rodzi się w Polsce z zespołem SCID, a na gruźlicę odnotowano ponad 4 tys. zachorowań w 2024 r.
26 stycznia nasza redakcja jako pierwsza poinformowała o odwołaniu konsultant krajowej w dziedzinie neonatologii:
Kadry: zaskakujące odwołanie konsultant krajowej. Podaliśmy też, że jedną z pojawiających się w dyskusjach przyczyn jest kwestia szczepienia noworodków przeciwko gruźlicy. W ostatnich dniach była już konsultant (wczoraj powołano jej następcę) zabrała głos w sprawie jej odwołania wskazując, że chodzi o zamieszanie z tymi szczepieniami. W reakcji na pojawiające się wątpliwości Ministerstwo Zdrowia oraz Główny Inspektor Sanitarny wydali komunikat.
Szczepienie noworodków przeciw gruźlicy (BCG) w pierwszej dobie życia pozostaje w Polsce powszechne, obowiązkowe i uzasadnione sytuacją epidemiologiczną. Szczepionka ta chroni najmłodsze dzieci przed najcięższymi, śmiertelnymi postaciami choroby.
Wprowadzenie pilotażu badań przesiewowych w kierunku SCID (ciężkiego złożonego niedoboru odporności) nie zmienia dotychczasowych zasad kwalifikacji do szczepienia BCG. Priorytetem pozostaje ochrona przed gruźlicą ze względu na statystyki:
Gruźlica: ok. 4236 przypadków w 2024 roku.
SCID: choroba ultrarzadka, występująca u 4–5 dzieci rocznie w Polsce (ryzyko 1/55 000–60 000).
Celem nowych badań jest wczesne wykrycie niedoboru odporności i natychmiastowe leczenie. W sytuacji, gdy u zaszczepionego już dziecka zostanie zdiagnozowany SCID:
Dziecko trafia pod opiekę Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie.
Wdrażane jest profilaktyczne leczenie przeciwprątkowe, które skutecznie zapobiega powikłaniom poszczepiennym.
Nie ma podstaw do rutynowego odraczania szczepienia BCG do czasu otrzymania wyniku testu przesiewowego (oczekiwanie trwa zazwyczaj 5–12 dni). Proces kwalifikacji wygląda następująco:
Badanie kwalifikacyjne: Lekarz przeprowadza wywiad dotyczący występowania niedoborów odporności w rodzinie.
Decyzja o odroczeniu: Następuje tylko w przypadku stwierdzenia realnego ryzyka choroby u konkretnego dziecka.
Obowiązek rodziców: Jeśli szczepienie odroczono, należy je uzupełnić w najkrótszym możliwym terminie po wypisie ze szpitala.
Jeśli dziecko nie zostało zaszczepione w oddziale noworodkowym, personel ma obowiązek wskazać rodzicom:
Sposób uzyskania wyniku badania przesiewowego.
Miejsce wykonania uzupełniającego szczepienia BCG.
Szczepienia te realizowane są w punktach przy oddziałach szpitalnych lub w wybranych placówkach POZ (lista zostanie opublikowana na stronach MZ i GIS). W razie problemów wsparcia udziela powiatowa stacja sanitarno-epidemiologiczna.
Badania przesiewowe (Program na lata 2019-2026):
Od 15 września 2025 r. pilotaż obejmuje 6 nowych jednostek chorobowych, w tym SCID.
Wczesne wykrycie pozwala na zastosowanie terapii genowej lub przeszczepu komórek macierzystych.
Zagrożenia związane z gruźlicą:
Ryzyko zakażenia noworodka jest znacznie wyższe niż ryzyko powikłań poszczepiennych.
Brak szczepienia drastycznie zwiększa ryzyko:
Gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (trwałe uszkodzenia lub śmierć).
Gruźlicy prosówkowej (rozsianej po całym organizmie).
Partnerzy serwisu
