22 stycznia administracja Donalda Trumpa poinformowała, że ludzka tkanka płodowa pochodząca z aborcji nie będzie już wykorzystywana w żadnych badaniach finansowanych przez NIH. Nowa polityka dotyczy wszystkich projektów wspieranych ze środków agencji - zarówno prowadzonych bezpośrednio przez NIH, jak i realizowanych przez zewnętrzne ośrodki naukowe w ramach grantów i kontraktów.

To rozszerzenie ograniczeń wprowadzonych już podczas pierwszej kadencji Trumpa. Wówczas zakazano badań z użyciem tkanki płodowej na terenie kampusu NIH oraz nałożono dodatkowe wymogi formalne na naukowców ubiegających się o finansowanie. Później zostały one cofnięte przez administrację Joe Bidena. Obecna decyzja ma charakter całościowy i nie przewiduje wyjątków dla nowych projektów.

Praktyka obecna w nauce od dekad

Badania z wykorzystaniem ludzkiej tkanki płodowej były w Stanach Zjednoczonych finansowane przez rząd federalny od wielu lat, niezależnie od tego, która partia sprawowała władzę. Tkanka, która w innym przypadku zostałaby zutylizowana, odegrała ważną rolę w badaniach nad HIV, nowotworami czy chorobami autoimmunologicznymi. Przeciwnicy takich badań od dawna wskazują jednak, że rozwój technologii biologicznych pozwala dziś korzystać z alternatywnych modeli, np. organoidów komórkowych.

NIH podkreśla, że znaczenie badań z użyciem tkanki płodowej systematycznie malało. Według danych agencji, w 2024 r. tylko 77 projektów finansowanych przez NIH uwzględniało taki materiał biologiczny. Przy budżecie sięgającym 47 mld dol. była to niewielka część całego portfela badawczego.

Dyrektor NIH Jay Bhattacharya przyznał w oświadczeniu, że instytucja od lat posiadała szczegółowe zasady regulujące "odpowiedzialne i ograniczone" wykorzystanie ludzkiej tkanki płodowej. Nowa decyzja oznacza jednak odejście od tej praktyki jako elementu finansowania publicznego.

Co pozostaje dozwolone?

Nowa polityka nie oznacza całkowitego zakazu pracy na wszystkich materiałach powiązanych z tkanką płodową. Dokumenty NIH precyzują, że dopuszczalne pozostaje wykorzystywanie tzw. linii komórkowych utworzonych wiele lat temu z komórek płodowych. Chodzi o stabilne, laboratoryjnie namnażane kopie komórek, w tym embrionalne komórki macierzyste, które od dawna funkcjonują w badaniach biomedycznych.

Jednocześnie Jay Bhattacharya zapowiedział, że NIH wkrótce rozpocznie konsultacje publiczne dotyczące możliwych sposobów "ograniczenia lub potencjalnego zastąpienia" także tych modeli badawczych. To sygnał, że zmiana może mieć dalsze konsekwencje dla kierunków finansowania badań podstawowych w USA.

Czytaj także:

Paracetamol w ciąży jest bezpieczny. Duże badanie uspokaja

Spór o ceny leków. Francja odpiera słowa Trumpa